[ سنّت آزمايش ] ( آيهء 2 ) أَحَسِبَ النَّاسُ أَن يُتْرَكُواْ أَن يَقُولُواْ ءَامَنَّا وَ هُمْ لَايُفْتَنُونَ اعراب : أن يتركوا جانشين دو مفعول « حَسِب » مىباشد . تفسير : آيا مردم گمان كردند و پنداشتند همين كه بگويند ايمان آورده‌ايم ، رها مىشوند و آزمايش نخواهند شد ؟ ! اين چنين نيست ؛ بلكه ايشان را به انواع تكاليف از امتثال واجبات و ترك محرّمات و به جا آوردن عبادات و دادن صدقات و تحمّل مجاهدات نفسانى و مالى و بردبارى در ناملايمات و صدمات آزمايش مىكنيم تا مؤمن مخلص از منافق ، و موحّد از ملحد ، و ثابت در دين از متزلزل متميّز شود . عيّاشى از حضرت ابى الحسن عليه السلام روايت نموده كه : عباس عموى پيامبر صلى الله عليه و آله نزد حضرت امير المؤمنين عليه السلام آمد و گفت : اجازه فرما تا مردم با تو بيعت كنند . فرمود : مردمان را در قبول بيعت چگونه مىبينى ؟ عباس گفت : ايشان با تو بيعت خواهند نمود . حضرت فرمود : پس كجاست آيهء شريفهء الم أَحَسِبَ النَّاسُ أَن يُتْرَكُواْ أَن يَقُولُواْ ءَامَنَّا وَ هُمْ لَايُفْتَنُونَ ؟ « 1 » ( آيهء 3 ) وَ لَقَدْ فَتَنَّا الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ فَلَيَعْلَمَنَّ اللَّهُ الَّذِينَ صَدَقُواْ وَ لَيَعْلَمَنَّ الْكذِبِينَ تفسير : و بىترديد آنان را كه پيش از اين مؤمنان بودند به وسيلهء تكليف و غيره امتحان كرديم . مراد آن است كه امتحان و ابتلا سنّت الهى است كه در جميع امم جارى گشته ، پس نبايد

--> ( 1 ) . تفسير صافى ، ذيل آيه شريفه .