[ غلبهء اختيار خدا بر اختيار بشر ] ( آيهء 68 ) وَ رَبُّكَ يَخْلُقُ مَا يَشَآءُ وَ يَخْتَارُ مَا كَانَ لَهُمُ الْخِيَرَةُ سُبْحنَ اللَّهِ وَ تَعلَى عَمَّا يُشْرِكُونَ اعراب : ما كان . . . جمله مستأنفه يا مفعول « يختار » است كه در ذيل توضيح داده شده است . تفسير : شأن نزول : صناديد قريش طعنه مىزدند كه چرا بايد خداوند حضرت محمد صلى الله عليه و آله را براى نبوّت اختيار كرده باشد ؟ بايستى كه چنين منصب عالى به بزرگى از اهل طائف و مكّه برسد ! حق تعالى در جواب ايشان فرمود كه : و پروردگار تو آنچه را مىخواهد ، در جهان هستى مىآفريند و در عالم تشريع هر كه را مىخواهد براى رسالت برمىگزيند . كافران و ساير طاغيان را اختيارى در آن نيست و نباشد ؛ يعنى ايشان را نسزد و سزاوار نيست كه براى نبوّت ، كسى را اختيار كنند و برگزينند ؛ زيرا زمام اختيار در قبضهء اختيار قادر حكيم است ، هر كه را مصلحت داند و حكمت او اقتضا كند رتبهء رسالت عطا فرمايد ، و هر كه را مصلحت نداند مرحمت نكند . سُبْحنَ اللَّهِ : منزّه و مبراست خدا از آن كه براى كسى فوق اختيار او اختيارى باشد و يا او را شريكى در آفريدن و اختيار اصلح باشد . شيخ طبرسى در مجمع « 1 » فرموده : مفسّران را در اين آيه دو وجه باشد : احتمال اوّل اين كه پروردگار تو آنچه را مىخواهد مىآفريند و اختيار فرمايد و دربارهء بندگان آنچه را اصلح است انجام مىدهد ، پس برمىگزيند براى رسالت ، آن كسى را كه براى ايشان اصلح است و نيست ايشان را اختيارى بر خدا ؛ بلكه خداى را بر ايشان اختيار

--> ( 1 ) . تفسير مجمع البيان ، ج 4 ، ص 262 - 263 .