است . و بايد دانست كه اين سوره به قرينهء آيهء 214 آن وَ أَنذِرْ عَشِيرَتَكَ الْأَقْرَبِينَ كه در آن دستور دعوت خويشان نزديك او صادر شده ، از سوره‌هاى نخستين است كه در آغاز نبوّت پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله نازل گرديده است ، اين نكته از متن آيات آن نيز روشن مىشود . [ حرص پيامبر به ايمان بشر ] ( لَعَلَّكَ بَاخِعٌ نَفْسَكَ أَلَّا يَكُونُوا مُؤْمِنِينَ * إِن نَشَأْ نُنَزِّلْ عَلَيْهِم مِنَ السَّماءِ آيَةً فَظَلَّتْ أَعْنَاقُهُمْ لَهَا خَاضِعِينَ * وَمَا يَأْتِيهِم مِّن ذِكْرٍ مِنَ الرَّحْمنِ مُحْدَثٍ إِلَّا كَانُوا عَنْهُ مُعْرِضينَ ) تفسير : [ اختيارى بودن ايمان ] لَعَلَّكَ بخِعٌ نَّفْسَكَ أَلَّا يَكُونُواْ مُؤْمِنِينَ * إِن نَّشَأْ نُنَزّلْ عَلَيْهِم مّنَ السَّمَآءِ ءَايَةً فَظَلَّتْ أَعْنقُهُمْ لَهَا خضِعِينَ يعنى : اى پيامبر ، شايد تو مىخواهى جان خود را تباه كنى و خود را هلاك نمايى از اين كه كفّار و مشركان مكّه ايمان نمىآورند و در جَرگهء مؤمنان قرار نمىگيرند ! اگر ما بخواهيم بر آنها از جانب آسمان علامت و نشانه‌اى - مانند ظهور فرشتگان عذاب - مىفرستيم ، كه رؤيت شود يا همچون بلند كردن كوهى بر بالاى سرشان و غير آن باشد تا مجبور به پذيرش و تسليم شوند ، و گردن‌هايشان در برابر آن خاضع و خم گردد . مراد اين است كه چنين نمىكنيم ؛ چرا كه سنّت جاريهء ما بر اختيار است و اجبار و اكراه در تكليف نيست ؛ لكن هر قومى را عذاب خاصى براى طغيان آنهاست ، و اينان را بدر و خندق در پيش است . [ روى گردانى و تمسخر كافران ] وَ مَا يَأْتِيهِم مّن ذِكْرٍ مّنَ الرَّحْمنِ مُحْدَثٍ إِلَّا كَانُواْ عَنْهُ مُعْرِضِينَ و هيچ گاه براى اين مشركان يادآورى تازه و آيات قرآنى و معجزات نوينى از جانب خداوند نمىآيد مگر آن كه از آن روى مىگردانند و اعراض مىكنند . يعنى اعراض از حق و انكار دعوت خداوندى در دل آنان رسوخ كرده و ردّ آيات قديم و جديد ( محدَث ) براى