الشيخ علي المشكيني
97
تفسير روان (فارسى)
بر اين توجيه مىافزاييم كه بويژه ممكن است مقام مقام تأديب خلق و نكوهش غيرمستقيم آنان بوده و رضايت هارون در چنين مقامى مسلّم است . ضمناً هارونِ برادر به منزلهء موسى عليه السلام بوده و گاهى انسان از شدت تأسف ريش خود را مىكَند و بر سر و صورت مىزند و پيراهن چاك مىكند و عُقلا او را در مقام برخى مصائب همچون مصيبت بزرگ دينى قربى معذور مىدارند . و اتمام بحث در علم كلام است . إِنِّى خَشِيتُ أَن تَقُولَ فَرَّقْتَ بَيْنَ بَنِى إِسْرائِيلَ وَلَمْ تَرْقُبْ قَوْلِى يعنى : اى موسى ، به راستى من ترسيدم از اين كه چون بازگشتى به من بگويى : تو در ميان طايفهء بنىاسرائيل جدايى افكندى و گفتار و توصيهء مرا كه هنگام عزيمت به سوى طور كردم يعنى اخْلُفْنِى فِى قَوْمِى وَأَصْلِحْ [ اعراف ، 142 ] مخالفت نمودى . مراد هارون اين است كه اگر من در برابر سامرى و پيروانش مقاومت مىكردم منجر به دو دستگى و تفرقه و دشمنى مىشد و به تدريج به درگيرى و جنگ مىانجاميد و آن خلاف صلح مورد توصيهء تو بود . و از اين آيه استفاده مىشود كه اگر در ميان قومى شرك موقتى هم پديد آيد صبر كردن ولىّ امر بر آن تا مدت محدودى بهتر از ايجاد تفرقه و اختلاف است . قَالَ فَمَا خَطْبُكَ يَا سامِريُّ « 95 » قَالَ بَصُرْتُ بِمَا لَمْ يَبْصُرُوا بِهِ فَقَبَضْتُ قَبْضَةً مِنْ أَثَرِ الرَّسُولِ فَنَبَذْتُهَا وَكَذلِكَ سَوَّلَتْ لِي نَفْسِي « 96 » قَالَ فَاذْهَبْ فَإِنَّ لَكَ فِي الْحَيَاةِ أَن تَقُولَ لَا مِسَاسَ وَإِنَّ لَكَ مَوْعِداً لَّن تُخْلَفَهُ وَانظُرْ إِلَى إِلهِكَ الَّذِي ظَلْتَ عَلَيْهِ عَاكِفاً لَّنُحَرِّقَنَّهُ ثُمَّ لَنَنسِفَنَّهُ فِى الْيَمِّ نَسْفاً « 97 » إِنَّمَا إِلهُكُمُ اللَّهُ الَّذِى لَا إِلهَ إِلَّا هُوَ وَسِعَ كُلَّ شَيْءٍ عِلْماً « 98 »