لغت و اعراب : إذ قال بدل است از ابراهيم . تاء در يا أبتِ بدل از ياء تكلّم محذوف است و اين تعبير جز در « يا أبت » و « يا امَّتِ » گفته نمىشود و نيز اين تعبير از اصطلاح قديم است كه مانده است . أغنى عنه الشىء : دفع كرد از او آن شىء را يا كفايت نمود از آن . ولِىَ فلاناً - از باب حَسِب - : بلافاصله به دنبال او شد . [ داستان ابراهيم ( ع ) ] تفسير : وَاذْكُرْ فِى الْكِتَابِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّهُ كَانَ صِدِّيقاً نَّبِيّاً يعنى : اى پيامبر ، در اين كتاب يعنى قرآن مجيد ، ابراهيم را به ياد آر - بخوان قصهء ابراهيم را كه خدا در اين كتاب ياد كرده - كه او بىترديد سخت راستگو بود . يعنى راستگو و صادق در گفتار و كردار بود به گونه‌اى كه در طول عمر دراز خود يك بار دروغ نگفته و كردارش با گفتارش مخالفت نداشته ، و او نبى بود . يعنى منتخب از جانب خدا به منصب نبوت و اخبار از احكام شريعت و كتاب آسمانى بود . إِذْ قَالَ لِأَبِيهِ يَاأَبَتِ لِمَ تَعْبُدُ مَا لَا يَسْمَعُ وَلَا يُبْصِرُ وَلَا يُغْنِى عَنكَ شَيْئاً يعنى : ياد ابراهيم ياد آن هنگامى است كه به پدر خويش گفت : اى پدر من ، چرا چيزى را مىپرستى كه نمىشنود و نمىبيند و هرگز توان آن را ندارد كه تو را از چيزى مستغنى نمايد ؟ « 1 » بايد دانست كه استفهام ابراهيم در اين آيه از علت عبادت پدر ، تواضع در مقام ابلاغ دين است و نمىگويد عمل تو قطعاً فاسد و نارواست و دعوت من حتماً درست و رواست تا او در عناد افتد ، بلكه به صورت سؤال ملايم از سبب و علت كار است و حاصل سخن ابراهيم ردّ كار پدر است از دو جهت ، نخست آن‌كه پرستش اظهار خضوع در برابر معبود است و آن توقف دارد به فهم و درك معبود ، و بت‌ها قدرت شنيدن و ديدن ندارند تا درك كنند و بفهمند . دوم آن‌كه نتيجهء پرستش مشركان ،

--> ( 1 ) . كه چيزى را از تو دفع نمايد و شر چيزى را از تو باز دارد .