دعوت اصولى اعراض كردند كافرند ، و اگر از دعوت فروعى روى گرداندند فاسق‌اند . و اگر او را اطاعت كنيد به سوى خدا هدايت مىيابيد ، و بر عهدهء فرستادهء الهى چيزى جز ابلاغِ آشكار نيست . مراد از ابلاغ آشكار اين است كه آنچه را از جانب حق آورده به نحو كامل بگويد و برساند و با منطق رسا و معجزاتى كه به او اعطا شده اتمام حجت كند به گونه‌اى كه ابهامى از ناحيهء ابلاغ نماند . و اما اجبار مردم بر اذعان و اعتقاد قلبى به شريعتش از قدرت غير خداوند خارج است ، و اما اكراه بر پياده كردن شرع در ميان ملت از وظايف امامت و ولايت امر است كه نياز به شرايط دارد ، و اما مجازات مردم و دادن كيفر در دنيا و آخرت مربوط به خداوند است و از وظايف هيچ بشرى نيست . « 1 » [ وعدهء حكومت صالحان ] وَعَدَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنكُمْ وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ لَيَسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِى الْأَرْضِ كَمَا اسْتَخْلَفَ الَّذِينَ مِن قَبْلِهِمْ وَلَيُمَكِّنَنَّ لَهُمْ دِينَهُمُ الَّذِى ارْتَضَى لَهُمْ وَلَيُبَدِّلَنَّهُم مِّن بَعْدِ خَوْفِهِمْ أَمْناً يَعْبُدُونَنِى لَا يُشْرِكُونَ بِى شَيْئاً وَمَن كَفَرَ بَعْدَ ذلِكَ فَأُولئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ خطاب در آيه به امت پيامبر اسلام است و شامل همهء آنهاست از مؤمن و كافر ، و مضمون خطاب بشارت از وعده‌اى است كه در علم ازلى الهى گذشته و در لوح محفوظ مندرج گشته است . يعنى : اى مردم ، خداوند از ميان شما به كسانى كه ايمان آورده و عمل‌هاى شايسته انجام داده‌اند وعده داده كه بدون ترديد آنها را در همهء روى زمين از جانب خود خليفه قرار خواهد داد چنان كه كسانى را كه پيش از آنها بودند خليفه قرار داده بود ( يعنى مانند صالحان و گروندگان از اقوام هر پيامبرى ) و دينى را كه براى آنها پسنديده است يعنى دين اسلام را براى آنها ثابت و استوار و پايدار خواهد نمود ، و حال آنها را پس از بيم و ترس از دشمنانِ داخل و خارج تبديل به ايمنى خواهد كرد به طورى كه مرا عبادت كنند و چيزى را شريك من قرار ندهند . و كسى كه پس از اين نعمت بزرگ كافر شود يا كفران نعمت نمايد ، آنها هستند كه از فرمان خدا خارج‌اند .

--> ( 1 ) . البته اقامهء حدود شرعى بر مستحقان آن ، كه نوعى كيفر دنيوى است از اين مقوله خارج است و جزو پياده‌كردن احكام شرع است .