خدا هر چه را بخواهد مىآفريند ؛ بىترديد خدا بر همه چيز تواناست . اين دو جمله اشاره به ساير انواع زنده‌هاست كه از سه قسم فوق بيرون است مانند فرشتگان و پريان و حيواناتى كه دست و پاى بيشترى دارند . [ فقط قضاوت الهى ] لَقَدْ أَنزَلْنَا آيَاتٍ مُبَيِّنَاتٍ وَاللَّهُ يَهْدِى مَن يَشَاءُ إِلَى صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ يعنى : حقيقت اين است كه ما آيه‌هاى روشنگرى نازل كرديم ، يعنى از آغاز آفرينش بشر براى آنها در هر عصرى آياتى از كتاب‌هاى آسمانى زمان خود فروفرستاديم . و خداوند هر كس را بخواهد به سوى راه راست هدايت مىكند . مراد از هدايت در اين‌جا هدايت خاصهء پاداشى است كه پس از پذيرش هدايت عامه شامل حال مؤمنان مىگردد . يعنى خدا كسانى را كه بخواهد يعنى كسانى را كه دعوت ابتدايى او را پذيرفته و ايمان آورده باشند در جنبه‌هاى ديگر كمالات انسانى هدايت مىكند . و مراد از راه مستقيم ، راه راست در اصول عقايد و صفات و اخلاق فاضلهء انسانى و كارهاى نيك بدنى است . وَيَقُولُونَ آمَنَّا بِاللَّهِ وَبِالرَّسُولِ وَأَطَعْنَا ثُمَّ يَتَوَلَّى فَرِيقٌ مِّنْهُم مِن بَعْدِ ذلِكَ وَمَا أُولئِكَ بِالْمُؤْمِنِينَ « 47 » وَإِذَا دُعُوا إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ إِذَا فَرِيقٌ مِّنْهُم مُّعْرِضُونَ « 48 » وَإِن يَكُن لَهُمُ الْحَقُّ يَأْتُوا إِلَيْهِ مُذْعِنِينَ « 49 » أَفِى قُلُوبِهِم مَرَضٌ أَمِ ارْتَابُوا أَمْ يَخَافُونَ أَن يَحِيفَ اللَّهُ عَلَيْهِمْ وَرَسُولُهُ بَلْ أُولئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ « 50 » تفسير : وَيَقُولُونَ آمَنَّا بِاللَّهِ وَبِالرَّسُولِ وَأَطَعْنَا ثُمَّ يَتَوَلَّى فَرِيقٌ مِّنْهُم مِن بَعْدِ ذلِكَ وَمَا أُولئِكَ بِالْمُؤْمِنِينَ آيات زير در بيان حال منافقان است . يعنى : اى پيامبر ، آنها مىگويند كه ما به خدا و