من بَرَد مفعول ينزّل ، بَرَد : دانه‌هاى منجمد شدهء باران به صورت برف و تگرگ . سنا : نور . [ تسبيح و شعور موجودات ] تفسير : أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُسَبِّحُ لَهُ مَن فِى السَّماوَاتِ وَالْأَرْضِ وَالطَّيْرُ صَافَّاتٍ كُلٌّ قَدْ عَلِمَ صَلَاتَهُ وَتَسْبِيحَهُ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِمَا يَفْعَلُونَ يعنى : آيا به چشم دل نديدى كه خداوند را تسبيح مىگويد هر كس يا هر چيزى كه در آسمان‌ها و اين زمين است و پرندگانى كه در فضاى بالا پرها گشوده‌اند يا در مسير حركتشان صف كشيده‌اند ؟ ( مراد از « من فى السّموات و الأرض » همهء اجزاى عالم وجود است كه موصول ذوىالعقول تغليباً ذكر شده . و ذكر پرندگان هم براى شگفتى خلقت آنهاست كه اجرام سنگينى در فضاى بالا مىايستند و سير مىكنند ) . خداوند بىترديد دعا و خضوع و تقديس و تسبيح آنها را دانسته است . و يا آن‌كه همهء آنها دعا و تسبيح و تقديس خود را در برابر خداوند دانسته‌اند . جمادات تسبيح تكوينى دارند و جنبنده‌ها و ذوىالعقول هر يك به تناسب حالشان دعا و خضوع و تسبيح انشائى و ارادى دارند . و خداوند آنچه را كه آنها انجام مىدهند مىداند . وَللَّهِ مُلْكُ السَّماوَاتِ وَالْأَرْضِ وَإِلَى اللَّهِ الْمَصِيرُ يعنى : و ملك مطلق و سلطه و مالكيت بر آسمان‌ها و اين زمين از آنِ خداوند است ، زيرا خلق و آفرينش و حفظ و نگهدارى و تدبير و ادارهء كامل همه و سپس اعدام و فانى كردن همه آن گاه كه اراده كند از آنِ او و تحت ارادهء بالغهء اوست . و بنا براين مرجع و بازگشت در اداره و تدبير جهان هستى اوست چنان كه صدور فرمان بر متصديان تدبير عالم و حفظ نظم از جانب اوست . أَلَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يُزْجِى سَحَاباً ثُمَّ يُؤَلِّفُ بَيْنَهُ ثُمَّ يَجْعَلُهُ رُكَاماً فَتَرَى الْوَدْقَ يَخْرُجُ مِنْ خِلَالِهِ وَيُنَزِّلُ مِنَ السَّماءِ مِن جِبَالٍ فِيهَا مِن بَرَدٍ فَيُصِيبُ بِهِ مَن يَشَاءُ وَيَصْرِفُهُ عَن مَن يَشَاءُ يَكَادُ سَنَا بَرْقِهِ يَذْهَبُ بِالْأَبْصَارِ يعنى : آيا نديدى كه خداوند ابرى را به آرامى مىراند سپس در فضاى بالا اجزا و قطعات آن را به هم پيوند مىدهد و سپس آن را متراكم و غليظ مىسازد ، پس مىبينى كه از