خداوند نور آسمان‌ها و زمين است يعنى نوردهنده و روشنىبخش آنهاست به واسطهء خورشيد و ستارگان و كهكشان‌ها . و يا آن كه خداوند هدايت‌كنندهء اهل آسمان‌ها و زمين است از فرشتگان و آدميان و پريان و غيره . مثل نور خدا در صفا و درخشش و تلألؤ همانند طاقچه‌اى در ديوار است كه در آن چراغى نهاده شده و آن چراغ در ميان فانوسى از شيشه و آبگينه است كه آن شيشه مانند ستاره‌اى بزرگ و درخشان است ، و آن چراغ افروخته مىگردد از روغن زيت درخت پربركت زيتون كه نه در طرف شرق مزرعه است و نه در طرف غرب آن ( يعنى چنين نيست كه در طرف شرق باشد و وقت عصر آفتاب بدان نتابد و يا در طرف غرب باشد كه آفتاب در وقت صبح بدان نتابد بلكه در جايى است كه هميشه خورشيد بر آن تابش دارد و از اين رو ) روغن زيتش در كمال صافى و شفافى است به گونه‌اى كه نزديك است زيتش خود بدرخشد هر چند آتش بدان نرسد و افروخته نگردد . روشنى روى روشنى است يعنى زيت خود روشن و چراغ افروخته از آن روشن و فانوس آبگينه روشن و مكان چراغ از ديوار كه نور را محصور كرده نيز روشن است . و غرض تصوير حد اعلاى نور در ماديات است كه نور الهى بدان تشبيه شود . و بايد دانست كه ممثَّل در اين آيه نور خداوند و مَثَل مجموع امور مذكور است يعنى نور قوى و شفاف و درخشنده . و مراد از ممثَّل در اين‌جا نور ايمان و معرفت و عرفان در قلب مؤمن و دوستان خداوند است در مراتب مختلف مؤمنين كه بدان نور ، توحيد و اصول عقايد مؤمن قوى و ثابت و راسخ مىگردد و فروع دين خدا در جامعه پياده مىشود و اخلاق فاضله در روح بشرها رشد مىكند ، كه دربارهء مؤمن فرموده : فَأَحْيَيْنَاهُ وَجَعَلْنَا لَهُ نُوراً يَمْشِى بِهِ فِى النَّاسِ [ انعام ، 122 ] . و محتمل است مراد از نور خدا نيروهاى انسانى باشد كه در وجود بشر قرار داده از قوهء عاقله و حواس ظاهره كه همانند نور روشنگر انسان در امور مادى و معنوى است . و ممكن است مراد از نور خدا دين او يا كتاب آسمانى او باشد . يَهْدِى اللَّهُ لِنُورِهِ مَن يَشَاءُ وَيَضْرِبُ اللَّهُ الْأَمْثَالَ لِلنَّاسِ وَاللَّهُ بِكُلِّ شَىْءٍ عَلِيمٌ يعنى : خداوند هر كس را بخواهد به سوى نور خود هدايت مىكند يعنى به دين و قرآن خود . و مراد هدايت ثانوى و پاداشى پس از پذيرفتن هدايت عامّ اوّلى است . و خداوند براى مردم مثل‌ها مىزند و خدا به همه چيز داناست .