مراد از كفّار در اين‌جا مشركان مكه و كفّار معاند مدينه است كه تا آخر عمر ايمان نياوردند نه همهء كفّار . و مراد از ساعت ، ساعت مرگ است كه ناگهان مىرسد و محتمل است مراد قيامت باشد به حذف مضاف يعنى « حتى تأتيهم أشراط الساعة أو نفس الساعة » . و توصيف آن روز به « عقيم » براى اين است كه روزهاى دنيا گويى هر روز ، روز بعد را مىزايد و روز قيامت دوم ندارد و نازاست . الْمُلْكُ يَوْمَئِذٍ للَّهِ يَحْكُمُ بَيْنَهُمْ فَالَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فِى جَنَّاتِ النَّعِيمِ وَالَّذِينَ كَفَرُوا وَكَذَّبُوا بِآيَاتِنَا فَأُولئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ مُهِينٌ يعنى : در آن روز ملك از آنِ خداست . مراد از ملك سلطه و حاكميت است كه در آن روز منحصر به خداوند است و مثل دنيا نيست كه عدهء ديگرى هم سلطه و حاكميت دارند ، برخى سلطهء به حق و حاكميت الهى هر چند محدود در كيفيت و كمّيت مانند پيامبران و جانشينان آنها ، و برخى سلطهء باطل و ظالمانه نظير ائمهء كفر و شرك و سلاطين جور . و خداوند در آن روز ميان همه حكومت و داورى خواهد كرد و در نتيجه كسانى كه ايمان آورده و عمل‌هاى شايسته كرده‌اند در بهشت‌هايى هستند كه پيوسته محل استراحت و خوشى زندگى است . و كسانى كه كفر ورزيدند و آيات كتاب ما و نشانه‌هاى توحيد و عظمت ما را تكذيب كردند آنها هستند كه عذاب خواركننده در حقّ آنها ثابت است . وَالَّذِينَ هَاجَرُوا فِى سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ قُتِلُوا أَوْ مَاتُوا لَيَرْزُقَنَّهُمُ اللَّهُ رِزْقاً حَسَناً وَإِنَّ اللَّهَ لَهُوَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ لَيُدْخِلَنَّهُم مُّدْخَلًا يَرْضَوْنَهُ وَإِنَّ اللَّهَ لَعَلِيمٌ حَلِيمٌ يعنى : و كسانى كه در راه خدا مهاجرت كردند - براى فرا گرفتن علوم دينى يا تبليغ آن يا براى جهاد ابتدايى يا دفاعى در راه دين و هر امر مطلوب الهى از وطن خويش بيرون شدند - سپس درحال انجام وظايف كشته شدند يا مردند ، بىترديد ، خداوند آنها را در عالم آخرت روزى نيكو خواهد داد ، مبدأش ورود به بهشت برزخى و سپس در بهشت ابدى پس از قيامت ، و البته خداوند خيرالرازقين است . و مسلّماً خدا آنها را در جايگاهى كه آن را مىپسندند وارد مىكند ، و خداوند دانا و حليم و بردبار است يعنى دانا به نيازهاى طبيعى انسان و نعمت‌هاى مطابق آن ، و حليم و بردبار است و بردبار كه او را در مقابل گناهان و جرم‌هاى دنيوى محروم نمىكند .