الشيخ علي المشكيني

11

تفسير روان (فارسى)

نيز از همان جسد در اثناى اين سير به نحو مرموزى تكوّن پيدا مىكند . بدان كه طرح آفرينش نوع انسانى در علم ازلى الهى ثابت و مستقر بود و براى اهميّت و كرامت ذاتى و علت غايى بودن او نسبت به اغلب موجودات جهان هستى ، اين طرح از علم ازلى حق به لوح محفوظ تنزل يافت تا در مرأى و منظر فرشتگان مقرّب قرار گيرد و به عنوان اعلام رسمى از جانب خداوند به همهء فرشتگان ابلاغ گردد . پس از اعلان مطلب كه شائبهء نظرسنجى در آن بود ، در ميان انبوه آن جمع عِلوىِ نامحدود ، انگيزهء خلقت و مصالح و ثمرات آن مورد ابهام واقع شد و كيفيت سؤالاتشان حكايت از اين دارد كه گويى پاسخ فرشتگان در اصل آفرينش اين نوع از ذوىالعقول منفى بود . از اين رو خداوند پيش از خلقت پاسخى به نحو اجمال داد و جواب حَلّى و بيان تفصيلى و روشنگر حقيقت امر ، توقف داشت بر آن كه همهء افراد نوع موعود ، روى صحنه آيند و در صفحهء وجود پيدا شوند و مورد انبوه تكاليف قرار گيرند و دوران تكليف را بگذرانند و روز فراغت ممتد ديگرى به نام رستاخيز پيش آيد و همهء افراد نوع از مطيعان و صالحان و طاغيان و طالحان همراه اعمالشان در صحنهء محاسبه حضور يابند و خدا خود در آن محكمهء عجيب و بىسابقه ، ميان همه به قسط و عدل قضاوت نمايد تا جواب حلّى و قطعى در صلاح و فساد اين خلقت روشن گردد . وَبَثَّ مِنْهُمَا رِجَالًا كَثِيراً وَ نِسَآءً يعنى : و از آن دو ، يعنى از نفس واحده و جفت وى ، مردانى بسيار و زنانى فراوان در روى زمين منتشر كرد . ظاهر آيه اين است كه همهء مردها و زن‌هاى آدميانى كه در روى كرهء زمين‌اند از خود آن دو نفر بدون وساطت نوع ديگرى تولديافته و در پهنهء گيتى منتشر شدند ، و اين امر توقف بر آن دارد كه نخستين نسل از اولاد آنها ذكور و اناثشان با يكديگر ازدواج كرده باشند ، و گرنه راهى براى وجود نسل دوم و مابعد آنها نيست ، و روايات اهل‌بيت عليهم السلام نيز در اين مورد متعارض است . از اين رو برخى از مفسران بر آن اند كه نسل دوم ، نشأت يافته از ازدواج نسل اول با يكديگر است . و اين امر مستبعَد نيست ، زيرا در آن روز شريعتى در كار نبوده و هنوز براى بشر معدود ، احكام و قوانين آسمانى نازل نشده بود ، و نبوت و پيامبرى آدم