راجع به آيه : « وَ لِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا » . « 1 » پرسيدم ، فرمود : « حج و عمره هر دو چون هر دو واجب است . » و از آيهء : « وَ أَتِمُّوا الْحَجَّ وَ الْعُمْرَةَ لِلَّهِ » . « 2 » پرسيدم ، فرمود : « يعنى آن دو را كامل بجا آورد و از محرمات در آنجا پرهيز كند . » راجع به حج اكبر پرسيدم يعنى چه ؟ فرمود : « حج اكبر وقوف در عرفه و رمى جمرات است و حج اصغر عمره است . » . « 3 » 5 - شيخ طوسى از على بن جعفر نقل كرده مىگويد : از امام كاظم عليه السلام ( پس از نقل قسمت اوّل حديث قبلى ) پرسيدم : آيا هر كه حج را بجا نياورد ، كافر است ؟ فرمود : « نه ، بلكه آنكه بگويد : اين چنان نيست ( بگويد واجب نيست و انكار كند ) كافر است . » . « 4 » 6 - كلينى از على بن ابى حمزه نقل كرده است ، مىگويد : امام كاظم عليه السلام به من فرمود : « كشتى نوح مأمور به طواف شد ، خانه كعبه را طواف كرد تا زمين غرق در آب شد ، سپس در همان ايّام به منى آمد و بعد كشتى مأموريت داشت برگشت و اطراف كعبه طواف نساء انجام داد . » . « 5 » 7 - همو از حسن بن راشد نقل كرده است ، مىگويد : از امام كاظم عليه السلام شنيدم كه مىفرمود : « چون عبدالمطّلب زمزم را كند و به قعر آن رسيد ، از يك طرف چاه بوى بد ناراحت‌كننده‌اى درآمد ، نخواست بازايستد ، پسرش

--> ( 1 ) - آل عمران 97 : براى خدا بر مردم است كه آهنگ خانه ( او ) كنند ؛ آنها كه توانائى رفتن به سوىآن را دارند . ( 2 ) - بقره / 196 : حج و عمره را براى خدا به اتمام برسانيد . ( 3 ) كافى : 4 / 265 . ( 4 ) استبصار : 2 / 149 . ( 5 ) - كافى 4 / 212 .