209 فضيلت عقل و نكوهش جهل « اى احمد ! كسى كه عقل ندارد ، بىنيازى ندارد و كسى كه‌جهل ندارد ، فقرى برايش نيست . » حديث 2697 . اميرالمؤمنين عليه‌السّلام - از پيامبر - صلّى اللَّه عليه وآله وسلّم - نقل مىكند كه فرمود : « خداوند متعال عقل را از نور پنهان در گنجينهء علم خويش كه هيچ پيامبر مرسل و هيچ فرشته مقرّبى از آن آگاه نبود آفريد ، علم را نفس عقل ، فهم را روحش ، زهد را سرش ، حيا را چشمش ، حكمت را زبانش ، رأفت را همّتش و رحمت را دلش قرار داد و آن را با ده چيز پر كرد و تقويت نمود : يقين ، ايمان ، راستى ، آرامش و وقار ، مدارا ، تقوا ، اخلاص ، سخاوت ، خرسندى و قانع بودن ، تسليم ، رضا و شكر . پس به عقل فرمود : بيا . عقل اطاعت كرد . سپس فرمود : برو . عقل اطاعت كرد . سپس فرمود : سخن بگو ، عقل اطاعت كرد و گفت : ستايش مخصوص خدايى است كه ضد و شبيه و نظير و همتا و مانند ندارد ، آن خدايى كه همه در برابر عظمتش خاكسارند . پس خداوند فرمود : به عزت و جلالم سوگند ، چيزى بهتر از تو و فرمانبردارتر از تو و والاتر و با شرافت‌تر و بزرگتر و عزيزتر از تو خلق نكردم . به سبب توست كه به توحيد عبادت مىشوم و به سبب توست كه مورد دعا و اميد و ترس و طلب و مراقبه قرار مىگيرم ، ثواب و پاداش به سبب توست و مجازات و عذاب هم به سبب تو . عقل به سجده افتاد و سجده‌اش هزار سال طول كشيد . خداوند فرمود : سربردار و درخواست كن تا به تو داده شود و شفاعت كن تا پذيرفته شود . عقل سربرداشت و گفت : پروردگارا ! از تو درخواست مىكنم مرا شفيع و واسطه براى كسانى معين فرمايى كه مرا در آن‌ها قرار مىدهى . خداوند متعال به فرشتگان فرمود :