بيان توضيح متناسب با اين مقام ، حديث در بخش‌هاى گذشته به تكرار آمده است ، در اين جا به ذكر سه مطلب پرداخته مىشود : اول : شناخت دل آباد ؛ دوم : اسباب آبادانى دل ؛ سوم : علت اين‌كه دل افراد خاموش آباد است . اولًا : ( چنان كه از روايت شماره يك بر مىآيد ) ، دل سالم و آباد ، دلى است كه جز خداوند سبحان چيزى در آن نيست و اين وقتى حاصل مىگردد كه دل ، از هر چه موجب بىخبرى ، اضطراب و مانع توجه به فطرت توحيدى است ، خالى شود . در مقابل ، دل ناسالم و خراب ، دلى است كه به دنيا مشغول ، از حقيقت فطرت بىخبر و دنبال بازيگرى و بيهودگى و مشغول به اسباب بىخبرى و فراموشى از ياد خدا است . ثانياً : از بخش پايانى همين روايت معلوم مىشود ، علت اصلى آبادى دل ، همان زهد و بىرغبتى نسبت به دنياست . ثالثاً : از جمله عوامل مشغوليت دل و بىخبرى آن ، اعضا و جوارح انسان و اعمالى است كه از اعضا و جوارح سر مىزند و زبان ، از مهم‌ترين اعضا از نظر ارزش ، سبكى و راحت بودن استفاده از آن است ، بنابر اين شايسته است ، بنده‌اى كه در مسير عبوديت حركت مىكند ، در حفظ و مراقبت از آن جدّى باشد و براى آبادى دل ، از سخن گفتن بيهوده و غير لازم بپرهيزد بلكه از هر سخنى جز ذكر خدا و ضروريات ، خوددارى كند ؛ زيرا وقتى زبان به سخن بيهوده مشغول شد ، دل گرفتار و مشغول به بازيچه مىشود ، در نتيجه به بىخبرى و فراموشى ياد خدا و سياهى و تيرگى مبتلا مىگردد كه اين ، همان خرابى دل است .