الشيخ علي سعادت پرور (پهلوانى تهرانى)
73
سر الإسراء في شرح حديث المعراج (فارسى)
كار خدا ، بازايستادن از فعاليتهاى فردى و اجتماعى - كه انسان در زندگى اجتماعى از انجام آنها ناگزير است ، نمىباشد - ، بلكه معناى واقعى آيات و روايات اين است كه در عين حالى كه انسان براى گذران زندگى و انجام كارها فعاليت و تدبير مىنمايد ، نبايد به اسباب و وسايل ، به نظر استقلالى نگاه كند ؛ زيرا ذرّه ذرّهء وجود همهء اشياء ، به ذات مقدس پروردگار نيازمندند و فقط او ذات بىنياز از غير است و سر رشتهء تمام كارها به دست اوست و اختياردار تمام موجودات مىباشد ، با اين همه نخواسته است كه كارها بدون دخالت اسباب انجام شود و بدون فراهم كردن اسباب و تدبير امور به كسى چيزى عطا نمىكند . در يك كلام ؛ نظر استقلالى به اسباب و وسائط ، از ديدگاه قرآن و سنّت ، مردود است و كسى كه از اسباب ظاهرى كمك مىخواهد ، در حقيقت از خداوند متعال كمك مىطلبد ؛ چون اساس وجود و هستى هر موجودى از آن خداوند متعال و وابسته به اوست و موجودات ، تنها سايه و پرتويى از آن كمال مطلق مىباشند ؛ چنانكه خداوند متعال مىفرمايد : « يا أَيُّهَا النَّاسُ أَنْتُمُ الْفُقَراءُ إِلَى اللَّهِ وَ اللَّهُ هُوَ الْغَنِيُّ الْحَمِيدُ » ؛ ( اى مردم شما نيازمندان خدا هستيد و تنها خدا بىنياز ستوده شده است . ) تنها كسى كه شايستهء توجّه و نظر استقلالى است ، خداوند سبحان است و اسباب و وسايل و موجودات غير از ذات حق در واقع ، پرتو و سايهاى از آن سبب اصلى و كارساز واقعى است .