در هر حال جاى شك نيست كه اخلاق حقيقى با بازگشت به فطرت ، دست يافتنى است زيرا كسى كه گرفتار و دربند حجابها و موانع ناشى از وابستگيهاى عالم مادّه است ، هر گاه دلش بيدار شود و به واسطهء علم سودمند و عمل شايسته حجابهايش بر طرف شود و به سرشت اصلى خود برگردد ، ديگر نمىتواند بر خلاف فطرتى كه به سوى آن برگشته است عمل نمايد و چون قطعى و مسلّم است كه خلقت او بر توحيد بنا شده است راهى غير از آراستگى به اخلاق الهى برايش باقى نخواهد ماند . البته روشن است كه مقصود از مكارم اخلاق كه در فرمايش امام صادق - عليه‌السّلام - آمده است : خداوند رسول اللَّه - صلّى اللَّه عليه وآله وسلّم - را به مكارم اخلاق ، مخصوص و مكرّم داشت پس خود را بيازماييد ، پس اگر چيزى از آنها در شما بود خداى را بر آن سپاس و ستايش كنيد و با افزودن آنها به وجود خود به خدا بگراييد . . . و همچنين در فرمايش امام كاظم - عليه‌السّلام - آمده است كه : خداوند پيامبرانش را به مكارم اخلاق مخصوص داشت ، پس خود را به آنها بيازماييد ، و نيز فرمايش پيامبر در حديث معروف كه فرمودند : براى تتميم و تكميل مكارم اخلاق برگزيده شدم و فرمايش ايشان كه فرمودند : بر شما باد به مكارم اخلاق كه همانا پروردگارم مرا بر آنها مبعوث كرده است ، و آنچه در روايات مشابه آمده ، همان بازگشت به فطرت است . اگر كسى در رواياتى كه مكارم اخلاق را بر شمرده است دقت و توجّه كند يقين مىنمايد كه اين مكارم اخلاق فقط در كسى ظاهر مىشود كه بين او و فطرتش هيچ حجابى نباشد نظير پيامبران و اولياء - عليهم‌السّلام - كه آراسته به مكارم اخلاقى و در مدارج عاليه آن داراى كرامات مخصوص بوده‌اند ، زيرا فرمان خداوند تعالى را به جان پذيرفته و با تمام وجود ، به دين يعنى فطرت الهى رو آورده‌اند و حقگراى محض بوده و در نظام هستى و مقدرات عالم كمترين سهمى براى غير خدا قائل نبوده‌اند . پس از اين مقدمهء كوتاه ، نظر خوانندگان محترم را به روايتى جلب مىكنيم كه در حقيقت ، عصارهء اولين جلسه درس اخلاق از ناحيه خداى عليم و حكيم و اوّلين معلم هستى ، رب علىّ اعلى ، اللَّه تبارك و تعالى ، براى شاگرد اوّل و اوّلين شاگرد عالم ، محور حركت عالم وجود و اولين مفتخر به لباس وجود از ناحيه حضرت ذى جود ، داراى مقام محمود و و اصل به درجه شهود ، صاحب خُلق عظيم و عقل كامل