الْحَمْدُ فِى الْغُدُوِّ وَالْاصالِ ، وَ لَكَ الْحَمْدُ فِى الْأَزْمانِ وَالْأَحْوالِ ، وَ لَكَ الْحَمْدُ فِى قَعْرِ أَرْضِكَ ، وَ لَكَ الْحَمْدُ عَلى كُلِّ حالٍ . » « 1 » پس ستايش تنها براى توست اى پروردگار عالميان ! و ستايش فقط براى تو در اعلى علّيين و سپاس تو را در تاريكىها و روشنايى و ستايش براى تو در سايه و گرما [ ى باد سوزان ] و سپاس تو را به هنگام صبح و شام و ستايش براى تو در تمام زمان‌ها و حالات و سپاس براى تو در ژرفاى زمين و ستايش براى تو در هر حال . بستگى تام هستى به هستى بخش مطلق فاى تفريع در ابتدا و لام « لك » بر سر هر جمله و الف و لام اختصاص بر سر هر « الحمد » و جمله‌هاى ذيل هر حمد ، اشعارى است بر اين كه تمام عالم هستى اين جهان و جهان مجرّدات و عوالم بعد از اين جهان ، بستگى تام به حضرت حقّ سبحانه داشته و دارند و زيست و ظهور و كمالى براى آن‌ها ، بدون هستى بخششان نمىتوان تصوّر يا تعقّل كرد و شاهد بود ، پس چرا فرموده نشود : « الحمدللَّه » . معناى دقيق تدبير نسبت به حق تعالى علاوه ، در حمد اوّل ، از « رَبَّ الْعالَمِينَ » ذكر شده تا هر خواننده را به تدبير او سبحانه نسبت به جهان هستى و خلقى دو جهان توجّه دهند و معناى دقيق تدبير حقّ را بايد با توجه بيانات گذشته و فوق به گونه‌اى كه با ذات مقدّس ربوبى و بىحدّى او مناسبت داشته باشد ، معنا كرد ، نه تدبيرى كه خلايق با محدوديّت خلقىشان نسبت به يكديگر انجام مىدهند .

--> ( 1 ) . اقبال الاعمال ، ص 294 .