بازگشت ظاهرى و معنوى و ريشه‌ى كمالات همه‌ى مظاهر در هر لحظه - بدانند يا ندانند - به خدا خواهد بود ، همان گونه كه ظهور و بروزشان به او است . خداوند سبحان مىفرمايد : - وَ هُوَ الْقاهِرُ فَوْقَ عِبادِهِ وَ يُرْسِلُ عَلَيْكُمْ حَفَظَةً حَتَّى إِذا جاءَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ تَوَفَّتْهُ رُسُلُنا وَ هُمْ لا يُفَرِّطُونَ * ثُمَّ رُدُّوا إِلَى اللَّهِ مَوْلاهُمُ الْحَقِّ أَلا لَهُ الْحُكْمُ وَ هُوَ أَسْرَعُ الْحاسِبِينَ « 1 » و او است خداوند چيره بر بندگان . و نگاهبانانى را بر ايشان مىفرستد ، تا اين كه وقتى مرگ يكى از آن‌ها فرا مىرسد ، فرستادگان ما جان او را كاملًا مىگيرند ، در حالى كه هيچ كوتاهى نمىنمايند ، سپس به سوى خداوند ، همان سرپرست حقيقىشان ، برگردانده مىشوند . آگاه باشيد فرمان روايى تنها براى او است و او زودتر [ از همه ] به حساب ، رسيدگى مىكند . - هُنالِكَ تَبْلُوا كُلُّ نَفْسٍ ما أَسْلَفَتْ وَ رُدُّوا إِلَى اللَّهِ مَوْلاهُمُ الْحَقِّ وَ ضَلَّ عَنْهُمْ ما كانُوا يَفْتَرُونَ « 2 » آن جا هر نَفْسى هر چه را كه پيش فرستاده باز مىيابد و همه به سوى خداوند ، كه سرپرست حقيقىشان است بازگردانده مىشوند و تمام ادّعاهاى دروغين از بين مىرود . - وَ لِلَّهِ مُلْكُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ ما بَيْنَهُما وَ إِلَيْهِ الْمَصِيرُ « 3 » و فرمانروايى آسمان‌ها و زمين و آن چه ميان آن‌ها است ، تنها براى خدا است و بازگشت [ همگان ] فقط به سوى او است . و مراد از بازگشت و رجوع همه‌ى موجودات و انسان‌ها به سوى خدا ، در آيات ياد شده و جمله‌هاى دعا ، رجوع پس از مرگ اضطرارى و مردن نيست ؛ زيرا خداوند از

--> ( 1 ) . سوره‌ى انعام ، آيات 61 و 62 . ( 2 ) . سوره‌ى يونس ، آيه‌ى 30 . ( 3 ) . سوره‌ى مائده ، آيه‌ى 18 .