حوايج معنوى ؛ مورد تقاضاى دعا درباره‌ى حاجت دوم « وَاقْضِ لِى فِيهِ الْحَوآئِجَ وَ الْآمالَ » ، اگر چه مىتوان گفت مراد از حاجت‌ها و آرزوهاى هر خواننده ، به حساب مراتب ايمان و فهم آن‌هاست ، اما به قرينه جمله اوّل « اهْدِنى فِيهِ لِصالِحِ الْأَعْمالِ » ، شايد به حوايج و آمال معنوى دعا اشاره داشته باشد ، خواه خواننده متوجه آن معنى باشد و يا نباشد . لزوم اتصال نفس خواننده دعا با معصومين - عليهم‌السّلام - كه دعا از آنان رسيده سزاوار است خوانندگان ادعيه مأثوره از معصومين - عليهم‌السّلام - ، نفس خويش را به نفس آنان متصل كنند و آن چه را آنان از دعا نظر دارند بخواهند ، نه آن چه خود مىفهمند ؛ چرا كه آن بزرگواران همواره در گفتار خود جامعه را به خدا توجّه مىدهند و اگر گاهى راهنمايىهايى دنيوى دارند ، براى آن است كه بدون حفظ عالم خاكى نمىتوان به معنويّت دست يافت . شاهد بر اين بيان ، گفتارى است كه رسول‌اللَّه - صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم - در خطبه‌ى آخر شعبان « 1 » داشته‌اند و نسبت به انجام امورى امر فرموده و برخى امور ديگر را از حضرت حق مسألت فرموده‌اند . صلوات ؛ موجب رحمت و قربت حاجت سوم « صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ الطّاهِرِينَ » ، شاهد ديگرى بر آن است كه اين تقاضا نيز تقاضاى امر معنوى است ، البته با توضيحى كه در گذشته يادآور آن شديم و گفتيم اين در واقع ، تقاضاى رحمت‌هاى خاصّه الهى است براى خود . در حديث آمده است : « وَ إِنَّما صَلَواتُنا عَلَيْهِ رَحْمَةٌ لَنا وَ قُرْبَةٌ . » « 2 » صلوات و درخواست رحمت ما براى حضرت محمد - صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم - ، طلب رحمت و قرب براى خود ما است .

--> ( 1 ) . اقبال الاعمال ، ص 2 . ( 2 ) . اصول كافى ، ج 2 ، ص 653 ، حديث 4