غير او آن را ادا نموده و خدا را راضى نمايند ، و در واقع شكر نعمت‌هاى الهى همين است . 7 . با كسانى كه مهاجرت و دورى و قهر نموده ، از درِ آشتى و دوستى درآيد : « وَ أَنْ نُراجِعَ مَنْ هاجَرَنا » . 8 . با افرادى كه به او ظلم نموده‌اند ، به عدالت رفتار نمايد : « وَ أَنْ نُنْصِفَ مَنْ ظَلَمَنا » . 9 . بردبارى با دشمنان را مراعات نمايد : « وَ أَنْ نُسالِمَ مَنْ عادانا » . 10 . با آنان كه بايد دشمنى داشته باشد ، دشمنى و تبرّى داشته باشد : « خَلا مَنْ عُودِىَ فِيكَ وَ لَكَ . . . » . 11 . اعمال پاكيزه و خالص را وسيله‌ى قرب خويش به خداوند سبحان قرار دهد : « وَ أَنْ نَتَقَرَّبَ إِلَيْكَ فِيهِ مِنَ الْأَعْمالِ الزَّاكِيَةِ » . البتّه مراد از اعمال ، تنها نماز ، روزه و عبادات واجب و مستحبّ نيست ، بلكه مىتوان گفت : مقصود از آن ، هر كارى است كه حق تعالى آن را دوست داشته و خالص براى او باشد و بتوان آن را « حسنه » نام نهاد و سبب پاك شدن از گناهان هم باشد ، چنان كه مىفرمايد : إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئاتِ « 1 » به راستى كه كارهاى نيك ، بدىها و گناهان را از بين مىبرند . نكته‌ى پايانى در اين جمله‌ها ، آن است كه همه‌ى اين امور در تمام ايّام و ليالى سال از نظر حقّ تعالى مطلوب است و شايد علّت آن كه حضرت سجّاد - عليه السّلام - توفيقِ داشتن اين كمالات را در ورود به ماه رمضان تقاضا فرموده آن باشد كه ماه رمضان ، ماه ضيافت الهى و ماه استجابت دعا و ماهى است كه مقدّرات سال و يا عمر انسان در آن معيّن مىشود . از اين رو ، روزه‌دار بايد در اين ماه توفيق همه‌ى امور خير را از خداوند بخواهد تا پس از استجابت آن‌ها ، آمادگى براى عمل پيدا نموده و سپس به نتايجش نايل گردد . لذا در فراز آينده مىفرمايد :

--> ( 1 ) . سوره‌ى هود ، آيه‌ى 114 .