3 . نهايت نظر الهى در اين امر ، رسيدن به رضوان و خشنودى او مىباشد . 4 . حمد و ستايش بندگان بايد به گونه‌اى باشد كه او از آنان خشنود گردد . مفهوم واژه‌ى دين 1 . مراد از دين در جمله‌ى « حَبانا بِدِينِهِ » ، همان دين فطرى است كه آيه‌ى شريفه‌ى فطرت بيانگر آن است : فَأَقِمْ وَجْهَكَ لِلدِّينِ حَنِيفاً فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها « 1 » پس استوار و بدون انحراف ، روى [ و تمام وجود ] خويش را به سوى دين برپا دار ، همان سرشت خدايى كه همه‌ى مردم را بر آن سرشت . و اگر در مواردى به دستورهاى ظاهرى اسلام نيز « دين » گفته مىشود ، به اعتبار آن است كه همگى بر طبق دين فطرى توحيدى است و با آن تطبيق مىكند . مفهوم واژه‌ى ملت 2 . به نظر مىرسد واژه‌ى « ملّت » در جمله‌ى « وَ اخْتَصَّنا بِمِلَّتِهِ » اشاره به آيات شريفه‌اى باشد كه ملّت را به « ملّة ابراهيم » - عليه السّلام - تفسير مىفرمايد . « 2 » راه‌هاى احسان 3 . گويا مراد از « سُبُل احسان » در جمله‌ى « سَبَّلَنا فِى سُبُلِ إِحْسانِهِ » همان راه يافتن به راه‌هاى بندگى خالصانه و بىشائبه از شرك جلىّ و خفىّ باشد ، كه رضوان و خشنودى حضرت حقّ را در پى دارد ، چنان كه در ادامه مىفرمايد : « لِنَسْلُكَها بِمَنِّهِ إِلى رِضْوانِهِ » ستايشى كه خشنودى الهى را در پى دارد مراد از ستايش و حمدى كه او سبحانه قبول كند و از بنده‌اش راضى و خشنودى شود :

--> ( 1 ) . سوره‌ى روم ، آيه‌ى 30 . ( 2 ) . ر . ك : سوره‌ى بقره ، آيه‌ى 130 ؛ سوره‌ى آل عمران ، آيه‌ى 95 ؛ سوره‌ى نساء ، آيه‌ى 125 ؛ سوره‌ى انعام آيه‌ى 161 ؛ سوره‌ى نحل ، آيه‌ى 123 .