نمىتواند از فيض روزه و اعمال ظاهرى در ماه رمضان بهره‌مند گردد ؛ و نيز ممكن است مقصود سلامت باطنى باشد ؛ زيرا اگر شخص روزه‌دار به شكّ و شبهه و شرك و آلودگىهاى درونى مبتلا باشد ، امكان ندارد نتيجه‌ى كاملى را كه اولياى الهى از ماه صيام مىگيرند ، به دست آورد . 4 . تسليم در برابر خواسته‌هاى الهى ممكن است منظور از اسلام ، تسليم شدن بنده‌ى مؤمن در برابر خواسته‌ى الهى و ترك چون و چرا در آن چه خداوند براى او پيش مىآورد ، باشد ؛ چنان كه ممكن است مراد از آن ، تسليم بودن در برابر فرمان حضرت حقّ در امر روزه دارى باشد . 5 . عافيت كامل ظاهرى و معنوى شايد مقصود از عافيت به اعتبار لفظ « مُجَلِّلة » بهره‌مندى كامل از حضرت حقّ باشد ، به گونه‌اى كه انسان با نور ايمان و چشم دل ، توجهى به غير او نداشته باشد و اين در واقع همان نايل شدن به عناياتِ لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِنْ أَلْفِ شَهْرٍ « 1 » ؛ ( شب قدر ، از هزار ماه بهتر است . ) و نيز سَلامٌ هِيَ حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ « 2 » ؛ ( شب قدر ، تا دميدن [ سپيدى ] صبح ، سلامت و ايمنى است . ) و مخاطب گرديدن به خطابِ يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ * ارْجِعِي إِلى رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً « 3 » ؛ ( اى روان آسوده ! در حالى كه هم تو از خداوند خرسندى ، و هم او از تو خشنود است ، به سوى پروردگارت بازگرد . ) و دست يافتن به جوايز عيد فطر « 4 » باشد كه به بندگان آراسته از تعلّقات شرك جلىّ و خفىّ ، عنايت مىشود - رَزَقَنَا اللَّهُ وَ إِيّاكُم - ؛ چنان كه ممكن است مراد از « عافيت مجلّله » ، عافيت كامل ظاهرى باشد .

--> ( 1 ) . سوره‌ى قدر ، آيه‌ى 3 . ( 2 ) . سوره‌ى قدر ، آيه‌ى 5 . ( 3 ) . سوره‌ى فجر ، آيات 27 و 28 . ( 4 ) . از رسول اكرم - صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم - است كه : « إِذا كانَ أَوَّلُ يَوْمٍ مِنْ شَوّالٍ ، نادى مُنادٍ أَيُّهَا الْمُؤْمِنُونَ ! أُغْدُوا إِلىجَوآئِزِكُمْ . » ؛ ( وقتى روز اول [ ماه ] شوّال فرا مىرسد ، ندا كننده‌اى فرياد سر مىدهد : اى مؤمنان ! اوّل صبح به سوى جايزه‌ها و پاداش‌هاى خويش بشتابيد . ) اقبال الاعمال ، ص 282 .