2 . دشمنى با دشمنان خدا : « مُعاداةِ أَعْدائِكَ » توجّه به اين مطلب ضرورى است كه دشمنان خدا تنها كسانى نيستند كه در زمان حيات ظاهرى انبيا و اوصيا - عليهم‌السّلام - با آنان در ستيز و دشمنى بوده‌اند ، بلكه فرد مسلمان و مؤمن بايد در هر زمان با هر كس كه با خدا و فرستادگانش - انبيا و اوصيا - عليهم‌السّلام - و مقرّرات او دشمنى دارد ، دشمن باشد ؛ و گرنه در دنيا به انحراف كشيده شده و در آخرت به عذاب الهى دچار خواهد گرديد ، چنان كه قرآن شريف مىفرمايد : لا تَرْكَنُوا إِلَى الَّذِينَ ظَلَمُوا فَتَمَسَّكُمُ النَّارُ « 1 » به [ قدرت و نيروى ] كسانى كه ظلم و ستم نمودند ، نياساييد ، تا [ مبادا ] آتش به شما برسد . در واقع ، اساس سعادت دو جهان ، مرهون تولّى و تبرّى در هر عصر و زمان است و سرّ تأكيد به اين دو امر در زيارات معصومين - عليهم‌السّلام - و دعاها و احاديث وارده از آن بزرگواران نيز همين است . 3 و 4 . خوف و رجا : « أَلرَّغْبَةِ إِلَيْكَ ، وَ الرَّهْبَةِ مِنْكَ » رغبت و رهبت ، همان خوف و رجا است كه بايد هر مؤمن ، هر دو را توأمان داشته و هيچ كدام در قلب وى بر ديگرى فزونى نداشته باشد ؛ اما خوف و رهبت و نيز رجا و رغبت و اميد مراتب و مصاديق مختلفى دارند مانند : خوف از گرفته شدن نعمت‌هاى ظاهرى ، يا عذاب‌هاى دنيوى و اخروى ، يا نرسيدن به نعمت‌هاى معنوى و يا خوف از عظمت الهى و نيز اميد به دوام نعمت‌هاى ظاهرى دنيوى و آن چه خداوند خود كفيل و عهده دار آن است ، يا اميد به نعمت‌هاى اخروى و معنوى . با توجّه به اطلاق اين فراز ، مىتوان گفت همه‌ى انواع رغبت و رهبت و خوف و رجا را شامل مىشود و هرگاه بنده‌اى به اين دو منزلت راه بيابد و در تمام امور ، پروردگار را همه كاره همه چيز بداند و

--> ( 1 ) . سوره‌ى هود ، آيه‌ى 113 .