خير باشد ؟ شاعر گفته است : أرى الموت يعتام الكرام و يصطفى * عقيلة مال الفاحش المشدّد چنان مىبينم كه مرگ كار بخشندگان را به تأخير مىاندازد ، و صاحب مال فراوان سختگير را برمىگزيند . [ 9 ] آدمى از دوستى دنيا جز با ياد آخرت رهايى پيدا نمىكند ، پس هر كه مشتاق بهشت است ، شهوتهاى دنيا را از ياد مىبرد ، و آن كه از آتش دوزخ مىترسد ، تحمل مصيبتهاى زندگى بر او آسان مىشود . « أَ فَلا يَعْلَمُ إِذا بُعْثِرَ ما فِي الْقُبُورِ - آيا نمىداند كه آن گاه كه هر چه در گورها است برانگيخته و زير و زبر شود ، » [ 10 ] مردمان براى حساب به محشر مىروند ، و اندامهاى ايشان بر آنچه كرده‌اند گواهى مىدهند ، و آنچه از بدى و دنيا دوستى كه در سينه دارند آشكار خواهد شد . « وَ حُصِّلَ ما فِي الصُّدُورِ - و آنچه در سينه دارند آشكار شود . » به گونه‌اى كه هر چه در ضمير است پديدار شود ، و پوششها از ميان برود ، و آدمى از اندازه زيانكارى خويش بر اثر پاكيزه نكردن نفس خود آگاهى پيدا كند . [ 11 ] در آن هنگام مردمان خواهند دانست كه خدا بر ايشان محيط است ، بدان جهت كه مىبينند چگونه جزاى كارهاى ايشان را مىدهد ، و حتى از نهفته‌هاى آنان و از خير و شرى كه پنهان كرده‌اند مىپرسد ، و سپس هر كه را كه خواهد مىآمرزد و هر كه را كه خواهد كيفر مىدهد . / 295 « إِنَّ رَبَّهُمْ بِهِمْ يَوْمَئِذٍ لَخَبِيرٌ - هر آينه پروردگارشان در آن روز نسبت به ايشان آگاه و با خبر است . » با ايشان ، به حكمت خود ، هر چه خواهد مىكند ، پس لازم است كه آدمى خود را براى آن روز آماده ساخته و نفس خويش را پاك كرده باشد ، و به پرورش فضايل در آن كه برجسته‌ترين آنها جهاد در راه خدا است ، آن را پرورش داده باشد ، و از خدا مىخواهيم كه ما را به اين كار موفق بدارد .