مانند چشم بر هم زدنى » « 11 » پيش از اين در ( تفسير ) سورهء اعراف آمده است كه اين ( تأنّى ) دلالت بر سنّت و روش تكامل در آفرينش دارد كه خداوند بدان بركت مىبخشد و آن را طور به طور ، روز بروز و لحظه به لحظه رشد و نموّ مىدهد ، كه براى عامل زمان در عالم تأثيرى بزرگ قرار مىدهد ، به تعبيرى ديگر : روزهاى ششگانه همان ظرف آفريده است و ما ناگزير بايد آفريدگان را از خلال ظرف زمانى آنها بشناسيم و اين مطلب را از گفتهء خداى سبحان الهام مىگيريم كه گويد « ما خَلَقَ اللَّهُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما إِلَّا بِالْحَقِّ وَ أَجَلٍ مُسَمًّى - خدا آسمانها و زمين ( و هر چه را در ميان آنهاست ) جز به حق و به وقت معيّن نيافريد . » « 12 » كه مىرساند وقت معيّن با حق ، از اين لحاظ كه جزئى از حقيقت آن است ، همطراز است ، و خدا داناست . / 19 آفرينش آسمانها و زمين در شش روز صادقترين دلالت و روشنترين گواهى بر تقدير ( به كار بردن قدرت ) و تدبير ( چاره‌گرى با حكمت ) است ، و اين خود بطلان شبههء كسانى است كه قايل به تصادف‌اند ، زيرا اگر اصل هستى بر اثر تصادف مىبود چگونه تدبير ( و چاره‌گرى ) و تكميل مسير ( و حركت ) آن تصادفى صورت مىگرفت ؟ و به تعبيرى ديگر : عمل آفرينش مستمرّ ( و مداوم ) است و همين گواهى است بر وجود آفرينندهء سبحان . پروردگار ما چون آفريده را آفريد ، او را به كنارى ننهاد و بيهوده و به حال خود رها نكرد ، بلكه او را زير پوشش تدبير و رعايت و نگهبانى خود قرار داد . آرى ، سنّتها ( قوانين ) و نظامهايى حكمروا را در او تعبيه كرد و پيش از آنكه او را بسازد و به وجود آورد هر چيزى را در او مقدّر داشت ( و تكوين كرد ) ، ولى اقتدار و دست بالاتر و آغازگرى به سبب نيازمندى آفريده به دو ، از آن اوست ، زيرا همه چيز حتى قوانين و سنّتها نيز جز به خداى تعالى قوام و وجودى ندارد ، و او اين چنين بر عرش قرار گرفت .

--> ( 11 ) - القمر / 50 . ( 12 ) - الرّوم / 8 .