امر بزرگترين مشكل تمدنى آن زمان به شمار مىرفت ، و همهء رسالتهاى خدا به چالش با كانونهاى انحراف و گرههاى دشواريها پرداختند ، و گره و عقدهء تمدن و شهرنشينى بلند پروازى و خواستار برترى شدن در زمين بود ، كه آن را در نزد قوم عاد نيز مشاهده مىكنيم كه برادر آنان هود ايشان را از تباهى كردن در زمين و همچون جبّاران خشم گرفتن نهى كرد ، / 31 ولى گاه اين عقده و گره فساد اخلاقى است ، همچون در نزد قوم لوط كه فرستادهء بر ايشان آنان را از آن نهى كرد و گفت كه : أَ إِنَّكُمْ لَتَأْتُونَ الرِّجالَ شَهْوَةً مِنْ دُونِ النِّساءِ بَلْ أَنْتُمْ قَوْمٌ تَجْهَلُونَ . و جز اينها . به همين گونه موسى براى آزاد كردن بنى اسراييل از طغيان فرعون مبعوث شد و گفت : قَدْ جِئْتُكُمْ بِبَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ فَأَرْسِلْ مَعِيَ بَنِي إِسْرائِيلَ آوردم براى شما پيغامى راست و نشانى درست از پروردگارتان ، پس رها كن با من بنى اسراييل را » . « 9 » و گفت : إِنَّا رَسُولُ رَبِّ الْعالَمِينَ أَنْ أَرْسِلْ مَعَنا بَنِي إِسْرائِيلَ ما فرستادهء خداوند جهانيانيم كه بنى اسراييل را رها ساز و با ما گسيل كن » . « 10 » و در اين جا پروردگار ما مىگويد : أَنْ أَدُّوا إِلَيَّ عِبادَ اللَّهِ كه بسپاريد به من بندگان خداى را . يعنى مستضعفانى كه فراعنه آنان را به بندگى گرفته بودند . إِنِّي لَكُمْ رَسُولٌ أَمِينٌ كه من براى شما فرستاده‌اى امينم . و از آزاد كردن مستضعفان خواهان چيزى براى خود نيستم ، بلكه ادا كنندهء امانتى هستم كه عبارت از رسالت پروردگار است و من ، بدان گونه كه خداى عزّ و جلّ خواسته است ، ملتزم به انجام دادن آنم . [ 19 ] اما هدف ديگر موسى ( ع ) برانداختن استكبار به همهء ابعاد و اشكال آن بود ، و بازگردانيدن انسان به واقعيت حقيقى خودش ، و آن پرستيدن پروردگارش سبحانه و تعالى است ، تكبّر فرعون و كسان او بر موسى تنها تكبّر بر او نبود ، بلكه

--> ( 9 ) - الأعراف / 105 . ( 10 ) - الشعراء / 17 .