تمام موضعگيريها و رفتارها و باورها و گرايشها با شرايع و قوانين دين مطابقت كند . اين مطلب را كلمهء « حنيفا » تأكيد مىكند چون « حنيفا » يعنى پاك از پلشتى شرك و آلودگى رذائل . و « حنيف » كسى است كه از همان آغاز زندگى با شرك و مشركين مخالف باشد . كسى كه پيرو كسانى باشد كه گمراهش مىكنند ، نمىتواند گفت بر راه مستقيم است . بايد هر كس خود راه حق را بيابد و در آن گام نهد . « فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِي فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْها - فطرتى است كه خدا همه را بدان فطرت بيافريده است . » اگر با فشارهاى خارجى كه تو را به رفتن در راههاى منحرف بكشاند مواجه شدى فشار ديگرى هم هست كه تو را به پيروى از طريقهء مستقيم وامىدارد . و اين همان فطرتى است كه خداى تعالى انسان را بدان فطرت بيافريده است . در قرآن آمده است كه « و پروردگار تو از پشت بنى آدم فرزندانشان را بيرون آورد و آنان را بر خودشان گواه گرفت و پرسيد : آيا من پروردگارتان نيستم ؟ گفتند : آرى گواهى مىدهيم . تا روز قيامت نگوييد كه ما از آن بىخبر بوديم * يا نگوييد كه پدران ما پيش از اين مشرك بودند و ما نسلى بوديم بعد از آنها و آيا به سبب كارى كه گمراهان كرده بودند ما را به هلاكت مىرسانى ؟ » « 12 » فطرت در اين آيه به معنى وحدانيت است زيرا وحدانيت جزئى از آفرينش همهء مردم است . همهء مردم نه فقط مؤمنان . « لا تَبْدِيلَ لِخَلْقِ اللَّهِ - در آفرينش خدا هيچ تغييرى نيست . » / 55 شايد معنى آن اين باشد كه براى انسان تغيير دادن فطرتش به تربيت و توجيه ، ممكن نيست حتى اعمال ناشايست هم فطرت بشر را تغيير نمىدهد . مثلا تو و كسى كه شراب مىخورد و يا مردم را مىكشد در فطرت يكى هستيد گناهكار مىداند كه گناه مىكند و دروغگو به دروغ خود اشعار دارد و گمراه به خطاى خود

--> ( 12 ) - اعراف / 172 و 173 .