السيد محمد تقي المدرسي (مترجم: آرام)

40

تفسير هدايت (فارسى)

قرآن كريم مردم را از قيامت بيم مىدهد تا بيان كند كه اين اختلافات در صورتى كه مردم ايمان راسخ به قيامت داشته باشند از ميان مىرود . شرح آيات : كن فيكون [ 34 ] ذلِكَ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ قَوْلَ الْحَقِّ الَّذِي فِيهِ يَمْتَرُونَ اين است عيسى بن مريم - به سخن حق - همان كه دربارهء او در ترديد بوديد . يعنى اين قصه عيسى بن مريم است و آن سخن قرآن و سخن حق است كه در آن ترديدى نيست . اما مردم ترديد مىكنند و مجادله ، زيرا شناختى از خدا ندارند و روز رستاخيز را نمىدانند . قرآن در آيات بعد اين معنى را توضيح مىدهد : [ 35 ] ما كانَ لِلَّهِ أَنْ يَتَّخِذَ مِنْ وَلَدٍ سُبْحانَهُ نسزد خداوند را كه فرزندى برگيرد - منزه است - . يكى از صفات خدا صفت قدرت و آفرينش است . پس چگونه يكى از مخلوقات خود را به فرزندى مىگيرد ؟ فرزند به دو گونه است . يا به تبنّى است يا به ولادت . وقتى كسى كس ديگر را به فرزندى قبول مىكند براى اين است كه به چنين كارى نيازمند است و خداى تعالى بسى بالاتر و برتر از اين است كه يكى از مخلوقات خود را به فرزندى اختيار كند در حالى كه بدان نيازى ندارد . / 44 اگر فرض كنيم كه ولد به ولادت تحقق مىيابد در اينجا اين نظريهء فلسفى مورد توجه قرار مىگيرد كه جهان از خدا زاده شده چنان كه نور خورشيد از خورشيد و چنان كه اوهام از قلب مىزايد و چنان كه آب رودخانه‌ها از چشمه‌ها مىتراود . اين گونه سخنان مشتى اقوال جاهلان است و از صفت الوهيت و ربوبيت به دور و متناقض با آن . زيرا طريقهء آفرينش خداى تعالى اشياء را به مجرد اراده و مشيت است خدا مشيت را آفريد و مشيت اشياء را . مىگويد « موجود شو پس موجود مىشود » . موجود شو يا « كن » به معنى تلفظ به آن عبارت نيست ، بلكه مجرد اراده