برابر ما مىگشايد ، كه چون به پژوهش در آنها بپردازيم ، مىتوانيم بيشتر از خصايص قرآن و صفات عالى و كمالى آن آگاه شويم . و اين به معنى ناتوانى ما از فهم هر چيز در قرآن نيست ، بلكه ما را به ضرورت پيشروى در آفاق معرفت قرآنى برمىانگيزد ، بىاينكه حدى براى اين پيشرفت قايل باشيم يا از تلاشى كه در اين راه مىكنيم رنج و تعبى به ما دست دهد . قرآن يگانه كتابى است كه خوانندهء آن خسته نمىشود ، و هر چه تلاوت آن فزونى پيدا كند ، شوق و شور براى اين تلاوت افزونتر مىشود . اين بدان جهت است كه در هر قرائت تازه قرآن را تازه و نو مىيابيم ، و به دانش و شناختن تازه از آن دسترس پيدا مىكنيم . آرى ، گاه آدمى از تفحص براى به دست آوردن معارفى بيشتر از قرآن خسته مىشود ، ولى قرآن از بخشيدن اين گونه شناختها ، و بخشيدن به وفور و فراوانى ، هرگز خسته نمىشود ، و همچون ابر بخشنده‌اى است كه زمين را از بركات پيوستهء خود پر مىكند و هرگز از بخشندگى باز نمىايستد . بنا بر اين بر ما واجب است كه بر درياى گستردهء قرآن ، كه كرانه‌ها در برابر امواج آن متلاشى مىشود ، به بحرپيمايى بپردازيم . و اگر پرسيده شود كه در فهم كتاب بزرگوار خدا بايد از چه چيز مدد بگيريم ؟ پاسخ اين پرسش خود قرآن است ، چه هيچ بعدى از معرفت نيست كه راهنمايى و بينه‌اى از آن در اين كتاب آسمانى نباشد ، و از آشكارترين آنها بعد ويژهء معرفت خود قرآن است . پس قرآن چيست و خود قرآن چگونه آن را توصيف كرده است ؟ در بيش از يكصد آيه از خصوصيات قرآن سخن رفته است . و چون بر آن دهها آيه را بيفزاييم كه از شؤون مختلف قرآن حكيم سخن رفته ، گنجينهء ثروتمندى از دانش فراهم مىآيد كه از / 17 تدبر در آن آشنايى و معرفتى گسترده به قرآن حاصل مىشود . و چون ما اين گونه آيات را در ضمن تفسير فراگير قرآن خود مورد تفسير قرار