كنند ؟ نه ، پروردگار عالم حجت را بر همه‌وهمه تمام مىكند . قرآن مىگويد : مىدانستند ، اما چرا چنين شدند ؟ براى اين‌كه هوا و هوس بردل آنها حكمفرما بود ، چنان‌كه قرآن مىفرمايد : « افَرَأيْتَ مَنِ اتَّخَذَ الهَهُ هَواهُ وَاضَلَّهُ اللّهُ عَلي عِلْمٍ وَخَتَمَ عَلي سَمْعِهِ وَقَلْبِهِ وَجَعَلَ عَلي بَصَرِهِ غِشاوَةً فَمَنْ يَهْديهِ مِنْ بَعْدِاللّه افَلا تَذكَّرُونَ » ( حاشيه / 23 ) . وقتىكه هوا و هوس بردل آنها حكمفرما بود و دل آنها آلوده بود ، دانسته روبه ضلالت رفتند و عمر عزيز خود را صرف باطل كردند ، عمرى كه اگر صرف باطل و هوا و هوس شد هيچ ارزشى ندارد . امام سجاد مىفرمايد : « . . . اللهم ان كان عمري مرتعاً للشيطان فاقبضني اليك » « 1 » ؛ خدايا اگر بناست عمر من چراگاه شيطان شود من هرچه زودتر بميرم بهتر است ؟ چقدر حرف بالاست ! تقاضا دارم بعد از نمازتان و درمظان استجابت دعايتان ، دعا كنيد : خدايا اگر بناست من عالم غيرمهذب شوم سلب توفيق كن از من ، ديگر من درس نخوانم . خدايا اگر بناست كه عمر من و علم من چراگاه براى شياطين انسى و جنى باشد ، هرچه زودتر بميرم ، و از عالم بيرون بروم ، سزاوار من و اجتماع من است و براى خودم و براى اجتماع مفيدتر است . بايد دوش‌به‌دوش تحصيل ، تهذيب ، باشد ، تعليم و تعلم و ملاشدن خيلى مشكل است ؛ محروميتها مىخواهد ، تحمل سختيها و مشكلات مىخواهد . علامه‌مجلسى رضوان‌الله تعالى عليه - در جلد اول بحار رواياتى را در همين موضوع مىآورد . علم پيدا كردن ، ملاشدن ، با سوزن چاه كندن است ، اما مهذب‌شدن و درخت رذالت را از دل كندن ، با مژه چاه كندن است . راستى چنين است . اين امر مهم مشكل است اما لازم است ، واوجب واجبات است . با حوصله ، با صبر و با استقامت بايد جلو

--> ( 1 ) - صحيفيه سجاديه ، دعاى مكارم الأخلاق .