تخلص و شرح آن شارح گويد : دوّمين موردى كه سزاوار است متكلّم درصدد تحسين و نيكو آوردن كلام باشد تخلّص يعنى خروج از چيزى كه كلام بان افتتاح شده به مقصود مىباشد مشروط به اينكه بين آن چيز و مقصود مناسبت و ملائمت باشد اعم از آنكه آن شئ تشبيب بوده يا غير آن فرض شود . كلمه [ تخلّصّ ] يعنى خروج و لفظ [ شبّ . . . ] يعنى افتتح و ابتدء . امام واحدى گويد : معناى تشبيب آنست كه شخص ايّام جوانى و اوقات لهو و غزل‌خوانى را به ياد آورد و اينمعنا در ابتداء قصائد واقع مىشود پس ابتداء هرچيز را تشبيب گويند اگرچه آن چيز در ذكر شباب و لهو و غزل نباشد . و مراد از [ من تشبيب ] وصف جمال و بيان زيبائىهاى ظاهرى شخص مىباشد . و مقصود از [ غير تشبيب ] بيان اوصاف ادبيّه و افتخار و شكايت و غير اين امور مىباشد . و ضمير در [ بينهما ] به [ ما شبّب به و مقصود ] عود مىكند . و مصنّف به اين قيد ( قيد [ رعاية الملائمة بينهما ] ) از اقتضاب احتراز نمود و بايد توجّه داشت كه منظور مصنّف از [ تخلّص ] معناى لغوى آن است و الّا تخلّص در عرف انتقال از آنچه كلام به آن افتتاح شده