سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
360
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)
[ لام ] بر سر [ لعمرو ] لام ابتداء بوده و [ عمرو ] مبتداء مىباشد و [ رمضاء ] يعنى زمينى كه گرم باشد بطورى كه پاى را بسوزاند و آن حال است از ضمير در [ ارق ] و كلمه [ النّار ] مرفوع است تا عطف باشد بر [ عمرو ] يا مجرور بوده تا معطوف بر [ الرّمضاء ] فرض شود و كلمه [ تلتظى ] حال است از [ النّار ] . و امّا اينكه برخى از ادباء گفتهاند : [ تلتظى ] صله است براى موصول محذوف و تقدير : النّار التّى تلتظى است . تعسّف و بيراهه روى بوده كه به آن هيچ نيازى نميباشد و كلمه [ ارق ] خبر براى مبتداء است و آن مشتق از [ رقّ له ] بوده به معناى رحم نمودن بر او . و كلمه [ احفى ] مشتق است از [ حفى عليه ] يعنى ملاطفت و شفقّت نمود . در اين بيت ابو تمام اشاره نموده است به بيت مشهور يعنى قول شاعر كه گفته : المستجير بعمرو عند كربته * كالمستجير من الرّمضاء بالنّار يعنى : كسى كه پناه برنده است به عمرو در وقت اندوه و حزن همچون كسى است كه از شدّت گرماى زمين بواسطه تابش خورشيد به آتش پناه برد . كلمه [ المستجير ] يعنى پناه برنده و ضمير در [ كربته ] به موصول يعنى الف و لام [ المستجير ] راجع است يعنى كسى كه در وقت حزن و اندوه به عمرو پناه برنده است و مقصود از [ عمرو ] جسّاس بن مرّة