سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

345

توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)

از آن ديگرى است نه مال خود او . و به اين قيد تضمين از اخذ و سرقت ممتاز مىشود و مثال آن هم چون قول حريرى ، وى آنچه را كه غلام ابو زيد در وقت عرضه شدنش براى بيع سروده اينطور حكايت مىكند : على انّى سانشد عند بيعى * اضاعونى و اىّ فتى اضاعوا يعنى : بااينكه به زودى در هنگام فروخته شدنم اين عبارت را بخوانم ( اضاعونى . . . ) يعنى من را مهمل گذارده و تلف كردند و چه خوب جوانى را ضايع نمودند ايشان . مصراع دوّم اين بيت متعلّق است به عبد اللّه بن عمرو العرجى و تمام اين شعر چنين است : اضاعونى و اىّ فتى اضاعوا * ليوم كريهة و سداد ثغر يعنى : تلف كرده و مهمل گذاردند آن جماعت مرا و چه خوب جوانى را ضايع كردند ، جوانى را كه براى روز جنگ و بستن راهى كه در آن خوف آمدن دشمن بود صلاحيّت شايستگى داشت . [ لام ] در [ اليوم ] لام توقيت بوده و [ الكريهة ] از اسماء جنگ مىباشد و [ سداد الثغر ] بكسر سين نه غير آن عبارتست از بستن راه به واسطه اسبان و مردان و [ ثغر ] موضع و جائى را گويند كه خوف آن باشد دشمن از آنجا به داخل شهر نفوذ كند و مقصود قائل اين استكه : اينجماعت من را در هنگام جنگ و زمان بستن ثغور ضايع كرده و حقّ من را رعايت نكردند در حالى كه نياز مبرم و احتياج شديد به من داشتند و عجب جوان كامل و آراسته‌اى را ضايع كردند . در اين شعر گوينده افراد مقابل خود را به ندامت وادار كرده