سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

290

توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)

اتّفاق دو كلام يا در غرض عام بوده و يا در وجه دلالت كلام بر غرض . قسم اوّل را سرقت و اخذ نخوانند . امّا قسم دوّم خود بر دو نوع است : 1 - علاوه بر اتّفاق دو كلام بر نحوه دلالت بر غرض عامه مردم نيز در انتقال به غرض با هم مساوى باشند كه اين قسم نيز سرقت و اخذ نميباشد . 2 - اگرچه دو كلام در وجه دلالت و نحوه آن با هم متّفق هستند ولى مردم در انتقال غرض با هم اتّفاق نداشته بلكه متفاوت ميباشند . اينقسم البتّه از مصاديق و اخذ محسوب مىشود و آن خود بر دو قسم است : الف : خاصّى و غريب . ب : عامّى . قوله : عافى : يعنى سؤال‌كننده . قوله : عند ذلك : يعنى عند ورود السّائلين . قوله : فمن اوصاف الاسخياء : زيرا شخص سخى و جوانمرد وقتى دستش از مال دنيا تهى بود و سائل بوى مراجعه كرد چون نميتواند كمكى به او بكند البتّه عبوس و گرفته مىشود . متن فالاخذ و السّرقة نوعان : ظاهر و غير ظاهر . امّا الظّاهر : فهو ان يؤخذ المعنى كلّه امّا مع اللّفظ كلّه او بعضه او وحده فان اخذ اللّفظ كلّه من غير تغيير لنظمه فهو مذموم لانّه سرقة محضة و يسمّى نسخا و انتحالا كما حكى عن عبد اللّه بن الزّبير انّه فعل ذلك بقول معن ابن اوس :