سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

28

توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)

ترجمه مصنّف گويد : سكاكى فقره‌اى را زياد نموده و گفته است : و زمانيكه شرطى در اينجا آورده شود ضدّ آن شرط را در آنجا بايد بياورند مانند اين دو آيه چه آنكه وقتى تيسير مشترك بين اعطاء و اتقاء و تصديق قرار داده شد ضدّ آن بعنوان امر مشترك بين اضداد اينها ذكر گرديده است . اعتبار قيد زائد در تعريف مقابله از نظر سكاكى شارح گويد : سكّاكى در تعريف مقابله قيد ديگرى افزوده و گفته است : مقابله آنست كه بين دو معناى متوافق يا بيشتر و ضد آنها جمع شود و زمانيكه بين دو معنا يا معانى متوافق امرى را بعنوان شرط آوردى بين معانى متضاد با آنها نيز بايد ضدّ آن امر را شرط قرار دهى مانند اين دو آيه چه آنكه وقتى [ تيسير ] مشترك بين اعطاء و اتقاء و تصديق قرار داده شد و آن بعنوان شرط بين آنها ياد گرديد ضدّ آن‌كه عبارت است از [ تعّسير ] و از آن بجمله [ فسنيسّره للعسرى ] تعبير شده مشترك بين اضداد آنها يعنى بخل و استغناء و تكذيب و بعنوان شرط براى اين معانى آورده شده است بنابراين بين ابى دلامه يعنى : ما احسن الدّين الخ . . . از مصاديق مقابله نمىباشد زيرا بين [ دين ] و [ دنيا ] اجتماع را بعنوان امر مشترك و شرط شاعر آورده درحاليكه بين ضدّ آنها يعنى [ كفر ] و [ افلاس ] ضدّ اجتماع را شرط قرار نداده است پس بيت ابى دلامه