سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
274
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)
قبل حرف الرّوى او ما فى معناه . موافق ميگردد . شارح گويد : كسى كه چنين گمانى نموده و براساس آن مقاله مذكور را اراده كرده معنائى نميتوان براى گفتهاش در نظر گرفت زيرا وى مراد و مقصود مصنّف را متوجّه نشده چه آنكه مقصود مصنّف از سجع فاصله نبوده بلكه منظور از لزوم ما لا يلزم در فواصل و قوافى اينستكه در نظم قبل از اختتام كلام چيزى را بياورند كه قوافى و فواصل به آن نيازمند نباشند ، پس روشن و واضح شد كه مراد از سجع فاصله نيست . سپس شارح مىافزايد : مخفى نماند مراد مصنّف از اينكه گفته است : و هو ان يجى قبل حرف الرّوى ما ليس بلازم فى السّجع . اينستكه معناى مذكور در دو بيت يا بيشتر يا در دو فاصله و بيشتر از آن صورت گيرد و الّا اگر مقصود غير از اين باشد بايد بگوئيم : تعريف مزبور مانع از اغيار نيست زيرا شامل هربيتى به طور عليحده مىشود يعنى در هربيت يا فاصلهاى پيش از حرف روى يا آنچه در معناى آنست چيزى كه در سجع لازم نيست مىآيد مانند آنچه در قول امرء القيس آمده : قفا نبك من ذكرى حبيب و منزل * بسقط اللّوى بين الدّخول فحومل يعنى : بايست تا گريه كنيم بخاطر ياد نمودن دوست و منزلى كه در تمام شدن و پايان يافتن ريگ كج و پيچيده شدهايست كه