سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

234

توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)

و قد تختلف التقفية فقط كقولنا : حصل النّاطق و الصامت ، و هلك الحاسد و الشامت . ترجمه مصنّف گويد : و از جمله صنايع لفظى ، صنعت سجع مىباشد و آن در نثر عبارتست از اينكه دو فاصله باعتبار حرف واحدى با هم متساوى باشند و همين معنا مراد سكّاكى است كه گفته : سجع در نثر همچون قافيه در شعر است . سجع بر سه نوع است : سجع مطرّف و آن اينستكه فاصلتين در وزن با هم مختلف باشند مانند : ما لكم لا ترجون للّه وقارا و قد خلقكم اطوارا . و اگر در وزن با هم مختلف نباشند پس در صورتى كه تمام الفاظ يكى از دو قرينه يا اكثر آنها از نظر وزن و قافيه مانند الفاظ واقع در قرينه ديگر باشد آن را ترصيع گويند مانند : فهو يطبع الاسجاع بجواهر لفظه و يقرع الاسماع بزواجر وعظه . و در غير اين صورت به آن سجع متوازى گويند نظير : فيها سرر مرفوعة و اكواب موضوعة . صنعت سجع شارح گويد : و از جمله وجوه لفظى صنعت سجع مىباشد . تعريف سجع : طبق گفته مصنّف سجع عبارتست از اينكه :