سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
23
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)
و نيز مانند قول شاعر : ما احسن الدّين و الدّنيا اذا اجتمعا * و اقبح الكفر و الافلاس بالرّجل و مثل فرموده حقتعالى : فامّا من اعطى و اتّقى و صدّق بالحسنى ، فسينسّره لليسرى و امّا من بخل و استغنى و كذّب بالحسنى ، فسينسّره للعسرى . و منظور از [ استغنى ] در آيه شريفه اينستكه شخص در آنچه نزد حقتعالى است بىرغبت شد گويا از آن بىنياز گرديد در نتيجه تقوى اختيار نكرد . يا مراد اينستكه شخص بواسطه شهوات و ميول دنيوى از نعم بهشتى بىنياز جست پس تقوى اختيار نكرد . مقصود از توافق شارح گويد : بگفته مصنّف مراد از توافق معنائى است خلاف تقابل فلذا در آن شرط نيست كه دو معناى متوافق متناسب يا متماثل باشند و بهرصورت گفته شد مقابله در طباق داخل است و مقابله آنست كه ابتداء يا دو معناى متوافق و يا بيشتر از آن را ذكر كرده و سپس مقابل آن دو يا مقابل بيش از دوتا را ذكر نمايند . اكنون مىگوئيم : مقابله دو معنا با دو معناى ديگر مانند : فليضحكوا قليلا و ليبكوا كثيرا ( بايد اندك بخندند و بسيار بگريند )