تام خارج مىگردند چه آنكه هيئت كلمه عبارتست از كيفيّتى كه به اعتبار حركات و سكنات براى كلمه حاصل مىشود بنابراين دو كلمه ضرب و قتل هيئتشان يكى است اگرچه حروفشان با هم مختلف است بخلاف ضرب ( به صيغه معلوم ) و ضرب ( به صيغه مجهول ) زيرا ايندو حروفشان متّحد بوده ولى هيئتشان با هم مختلف است . و مقصود از [ ترتيب حروف ] آنست كه برخى از حروف بر بعضى ديگر مقدّم و پاره‌اى از پاره‌اى ديگر مؤخر باشند و با اين قيد دو كلمه [ الفتح ] و [ الحتف ] از جناس تام خارج ميشوند زيرا ايندو كلمه اگرچه از نظر نوع و هيئت عدد حروف با هم متّفقند امّا از نظر ترتيب حروف با يكديگر تفاوت دارند . سپس در مقام بيان اقسام جناس مىگويد : دو لفظى كه در جميع امور مذكور با هم متفق هستند اگر از يك نوع كلمه بوده مثلا هردو اسم يا فعل و يا حرف باشند جناس را جناس مماثل گويند شارح گويد : اين تسميه از باب جرى بر اصطلاح متكلّمين است كه تماثل را به اتّحاد در نوع تفسير كرده‌اند و بهرصورت جناس مماثل مانند : و يوم تقوم السّاعة يقسم المجرمون ما لبثوا غير ساعة . مقصود از [ السّاعة ] قيامت بوده و از [ ساعة ] ساعتى از ساعات روز مىباشد بنابراين ترجمه آيه چنين مىشود : روزى كه قيامت برپا مىشود گنه‌كاران قسم ميخورند كه در دنيا ساعتى از ساعات روز بيشتر درنگ نكرده‌اند . شاهد در دو كلمه [ الساعة ] و [ ساعة ] است كه از قبيل جناس مماثل مىباشند .