صفت مذمومى را بفرضى كه داخل در صفت ممدوح قرارش دهيم استثناء كنيم چنانچه بگوئى : فلان لا خير فيه الّا انّه يسئ الى من احسن اليه . دوّم : آنكه براى شيئى صفت مذمومى را اثبات كرده و به دنبال آن ادات استثنائى را كه پهلوى آن صفت مذمومى ديگر قرار گرفته بياورى چنانچه بگوئى : فلان فاسق الّا انّه جاهل . صنعت تأكيد ذم شبيه بمدح شارح گويد : و از جمله وجوه معنوى صنعت تأكيد ذمّ شبيه بمدح مىباشد و آن بر دو قسم مىباشد : اوّل : آنكه از صفت ممدوحى كه از شئ منفى و مسلوب است صفت مذمومى را بفرضى كه داخل در صفت ممدوح قرارش دهيم استثناء كنيم چنانچه بگوئى : فلان لا خير فيه الّا انّه يسئ الى من احسن اليه ( فلانى هيچ خيرى ندارد مگر آنكه بكسيكه بوى احسان مىكند بدى مىنمايد ) . در اينمثال ابتداء صفت خير را كه از صفات ممدوح است از شئ منفى و مسلوب قرار داده‌ايم و پس از آن صفت اسائه و بدى كردن به شخص محسن را از آن استثناء نموده‌ايم منتهى بفرضى كه اين صفت در صفت ممدوح قبلى داخل باشد . دوّم آنكه براى شئ صفت مذمومى را اثبات كرده و به دنبالش