سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
94
قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب (فارسى)
1 - اضافه بيانيّه . 2 - اضافه ظرفيّه . 3 - اضافه لاميّه . اضافه بيانيّه : آنست كه مضاف اليه جنس مضاف را بيان كند و علامتش آنست كه مىتوان مضاف را مبتدا و مضاف اليه را خبرش قرار داد مانند : خاتم فضّه كه صحيح است بگوئيم : خام فضّه . در اينقسم از اضافه معنويّه بين مضاف و مضاف اليه « من » بيانيه مقدّر است . اضافه ظرفيّه : آنست كه مضاف اليه ظرف براى مضاف باشد و بين آن دو كلمه « فى » مقدّر است مانند : يوم الجمعه . اضافه لاميّه : آنست كه مضاف اليه نه مبيّن جنس مضاف بوده و نه ظرف براى آن باشد و بين آن دو كلمه « لام » مقدّر است اعم از آنكه معنا داشته باشد همچون : رأيت يد زيد يعنى يد لزيد . يا معنا نداشته باشد مانند : قمت عند زيد كه « لام » بين آن دو معنائى ندارد ولى معذلك مقدّر است . عامل در مضاف اليه در اضافه لفظيّه عامل در مضاف اليه نفس مضاف است و در آن اختلافى بين ادباء نمىباشد ولى در اضافه معنويّه سه قول است : 1 - آنكه عامل در مضاف اليه ، مضاف مىباشد چنانچه رأى سيبويه چنين است . 2 - آنكه عامل در مضاف اليه حرف جرّ مقدر مىباشد و اين رأى مختار ابن مالك است . 3 - آنكه عامل در مضاف اليه نفس اضافه است و اين نظريّه را اخفش اختيار كرده .