سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
89
قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب (فارسى)
اسماء اشاره عبارتند از پنج لفظ براى شش معنا به اين شرح . 1 - ذا براى اشاره بمفرد مذكّر . 2 - ذان و ذين براى اشاره به تثنيه مذكّر . 3 - تا و تى و ذى و ته و تهى و ذهى براى اشاره بمفرد مؤنّث . 4 - تان و تين براى اشاره به تثنيه مؤنّث . 5 - اولاء ( با مدّ و قصر آخر ) براى اشاره بجمع مذكّر و مؤنّث . تنبيه مخفى نماند كه لفظ « ذا » براى اشاره به نزديك بوده و براى اشاره به متوسط كلمه « ذاك » را به كار برده و براى اشاره به دور از « ذلك » استفاده مينمايند . تبصره مجموع الفاظ اسم اشاره كه با كاف خطاب استعمال ميشوند سى و شش بوده كه يازده تاى آن مكرّر است و پس از حذف آنها باقيمانده بيست و پنج لفظ مىشود و چنانچه در كتاب افاضه ذكر نمودهايم اين الفاظ بشرح زير مىباشند : اسم اشاره ذاكّ : نشان دادن يك مذكّر به مخاطبى كه مذكّر است . ذاكما : نشان دادن يك مذكّر به مخاطبى كه دو مذكّر مىباشند . ذاكم : نشان دادن يك مذكّر به مخاطبى كه گروه مردان مىباشند . ذاك : نشان دادن يك مذكّر به مخاطبى كه مؤنّث مىباشند . ذاكما : نشان دادن يك مذكّر به مخاطبى كه دو مؤنّث مىباشند . ذاكنّ : نشان دادن يك مذكّر به مخاطبى كه گروه زنان مىباشند . ذانكّ : نشان دادن دو مرد به مخاطبى كه مذكّر است .