سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

74

قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب (فارسى)

اينجهت به دو حرف زائد مشهور شده‌اند . ايندو حرف اسم را به دو شرط غير منصرف مىكنند : 1 - با علميّت جمع شوند مانند : عمران . 2 - با وصفى كه مؤنّث آن تاء نداشته باشد همچون سكران اجتماع كنند چه آنكه مؤنّث « سكران » سكرى است . 7 - تركيب : تركيب بر چهار قسم است : اسنادى ، اضافى ، وصفى ، مزجى . از بين اين چهار تا تنها تركيب مزجى موجب غير منصرف شدن اسم است مشروط باينكه با علميّت جمع شود مانند كلمه « بعلبك » . 8 - وزن فعل : اين سبب در صورتى اسم را غير منصرف مىكند كه يا از اوزان مختص بفعل بوده يا در اوّل اسمى كه وزن فعل دارد حروف اتين در آمده باشد و همچنين در سببيّت آن شرط است كه با علميّت اجتماع نمايد مانند شمر ( نام اسبى است ) و يا با وصفى كه تاء تأنيث قبول نمىكند جمع شود همچون احمر ( مرد سرخ روى ) . 9 - صفت : مقصود از آن صفت اصلى است يعنى در ابتداء واضع آن را به منظور استعمال در معناى وصفى وضع كرده باشد . اين سبب در صورتى اسم را غير منصرف مىكند كه تاء تأنيث قبول نكند بنابر اين كلمه « اربع » منصرف است . تنبيه تمام اسماء غير منصرف كه تنوين و جرّ نمىپذيرند در سه مورد جرّ را قبول مىكنند . 1 - وقتى كه الف و لام بر آنها داخل شود . 2 - زمانيكه اضافه به كلمه ديگر شوند . 3 - در ضرورت شعرى .