سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

26

قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب (فارسى)

تنبيه بفعل حال و استقبال لفظ مضارع را اطلاق مىكنند زيرا مضارع در لغت به معناى مشابه است و چون فعل مضارع از نظر اشتراك بين دو معناى حال و استقبال و اراده هر يك بخصوص بكمك قرينه شبيه باسم است از اينرو آن را به اين نام موسوم كرده‌اند . تقسيم فعل ماضى فعل ماضى بر سه قسم است : 1 - ماضى استمرارى : و آن فعلى است كه دلالت كند بر استمرار عملى در زمان گذشته و در زبان تازى براى ساختن آن از ماده « كان » استفاده مىكنند به اين نحو كه مادّه مطلوب از فعل را مطابق صيغه مورد نظر بعد از « كان » قرار ميدهند مشروط باينكه اين ماده با فعل مطلوب از نظر صيغه متّحد باشد ، بنابراين اگر بخواهيم بگوئيم : من در زمان گذشته بطور استمرار مىنوشتم ، بايد بگوئيم : كنت اكتب . 2 - ماضى نقلى : آنست كه دلالت كند بر انجام كارى در گذشته نزديك به زمان حال و در زبان عربى براى مثبت آن صيغه مشخص و مخصوصى نيست . بلى ، براى نفى آن همان فعل جحد را استعمال مىكنند . 3 - ماضى مطلق : آنست كه دلالت كند بر نفس انجام كارى در زمان گذشته بدون تقييد به استمرار يا قرب به زمان حال و يا بعدش از آن همچون اكثر افعال ماضى نظير : ضرب ، جلس ، كسب . تقسيم سوّم : عام - خاصّ فعل از نظر توسعه و محدوديّت معنايش بر دو قسم است :