سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

118

قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب (فارسى)

ب : استغراق خصائص افراد : و آن عبارتست از الف و لامى كه بجايش بتوان « كل » را مجازا قرار داد نظير الف و لام در « الرجل » كه در مثال ذيل آمده : زيد الرجل علما . ج : تعريف ماهيت : و آن عبارتست از الف و لامى كه نه بجايش بتوان « كل » را حقيقتا قرار داد و نه مجازا مانند الف و لام در « الماء » كه در آيه ذيل آمده : و من الماء كلّ شيئى حىّ اقسام الف و لام زائده الف و لامى كه زائده است بر دو قسم مىباشد : اوّل : زائده لازمه : مانند الف و لامى كه بر سر موصولات در آمده همچون : الّذى و الّتى . دوّم : زائده غير لازمه : مثل الف و لام در الحارث و الضّحّاك و النّعمان . با توجّه به شرحى كه داديم الف و لام در « الصدق » حرفيه بوده و از اقسام دوگانه آن يعنى « تعريف و زائده » براى تعريف مىباشد و از اقسام دوگانه تعريف يعنى : تعريف عهد و تعريف جنس براى تعريف جنس مىباشد و از اقسام سه‌گانه تعريف جنس يعنى استغراق افراد و استغراق خصائص افراد و ماهيّت براى تعريف ماهيّت مىباشد چنانچه الف و لام در « الايمان » و « الكذب » نيز همينطور مىباشند . * * * حيث : اسم است و صحيح الآخر و جامد و غير متصرّف و مبنى و ثلاثى و نكره و غير منسوب و مكبّر و معنا و غير مصدر و دائم الاضافه به جمله مىباشد .