سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

109

قواعد صرف و نحو و روش تجزيه و تركيب (فارسى)

ضربت ضربه ( زدم يك بار زدن ) . و از غير ثلاثى مجرّد بمصدر مطلق و معمولى آن تاء ملحق مىكنند مانند : اكرامه و تصريفه . مصدر ميمى : آنست كه در اوّلش حتما « ميم » باشد مانند : مطلع و آن داراى سه وزن است : 1 - مفعل : و آن مصدر ميمى است براى هر فعل ثلاثى مجرّد نظير : مطلع و مشرب . 2 - مفعل : و آن مصدر ميمى است براى هر فعل ثلاثى مجرّدى كه فاء الفعلش واو باشد مثل : « وعد » كه مصدر ميمى آن موعد مىباشد . 3 - مفعله : و آن مصدر است براى فعل ثلاثى مجرّدى كه لام الفعل يا عين الفعلش حرف علّه باشد نظير : « عصى » كه مصدر ميمى آن معصيه مىباشد و مانند : « عاش » كه مصدر ميمى آن معيشة است . مصدر جعلى : آنست كه نوعا و غالبا با افزودن « ياء » و « تا » به آخر اسماء ساخته مىشود همچون : انسانيّت ، شجريّت ، حيوانيّت و غير ذلك . مصدر مطلق : عبارتست از مصدر مشهور و معمولى افعال و آن يا ثلاثى است و يا غير ثلاثى مىباشد . اوزان مصادر ثلاثى اوزان مصادر ثلاثى بر دو قسمند : قياسى و غير قياسى . اوزان قياسى مصادر ثلاثى عبارتند از : 1 - فعل : هر فعل ثلاثى متعدّى كه عين الفعلش مفتوح يا مكسور باشد مصدرش بر