سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

54

توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)

به آن چيز است مانند آنچه در فرموده حقتعالى آمده : انّى ارانى اعصر خمرا ( بدرستيكه در خواب خود ديدم كه انگور مىفشارم ) . در اين آيه شريفه لفظ [ خمر ] يعنى شراب به انگور اطلاق شده كه در آينده خمر مىشود . ز : ناميدن شئ باسم محلّش مانند آيه شريفه : فليدع ناديه ( پس خواهد خواند هركس را كه خواهد ) . كلمه [ ناديه ] مجلس را گويند كه محل مىباشد و از آن اهل مجلس كه حالّ در آن هستند اراده شده . ح : ناميدن محلّ يعنى اسم چيزى كه در محلّى حلول نموده را بر محلّ اطلاق كنند مانند آنچه در فرموده حقتعالى آمده : و امّا الذين ابيضت وجوههم ففى رحمة اللّه ( امّا كسانى كه روى هايشان سفيد مىباشد پس در بهشت مىباشند ) . در اين آيه شريفه از رحمت بهشت اراده شده چه آنكه رحمت حالّ در بهشت مىباشد پس اسم حالّ را بر محلّ اطلاق نموده‌اند . ط : ناميدن شيئى را باسم آلت و وسيله‌اش مانند آن‌چه در فرموده حقتعالى آمده : و اجعل لى لسان صدق فى الآخرين ( قرار بده در اقوام آينده يادبودى نيكو ) . در اين آيه شريفه لفظ [ لسان ] گفته شده و از آن ذكر و يادبود اراده شده و پرواضح است كه زبان آلت و وسيله ذكر مىباشد . لازم بتذكّر است اينكه مصنّف فقط در دو مثال اخير تقدير كلام را