سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

46

توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)

حمله كردن و غير اينها . و نيز مانند استعمال [ راويه ] كه در اصل براى شترى كه زاد و توشه را حمل مىكند وضع شده در ظرفى كه زاد و توشه در آن مىنهند و علاقه‌اى كه بين معناى حقيقى و مجاز وجود دارد عبارتست از اينكه شتر حامل زاد بوده و بمنزله علّت مادى مىباشد . سپس شارح مىگويد : چونكه مصنّف بواسطه مثال ببرخى از انواع علاقه اشاره نمود اينك ببعضى ديگر از انواع علاقه تصريح كرده و مىگويد : شرح فارسى : توضيح قوله : و المجاز مرسل الخ : در وجه تسميه آن به [ مرسل ] گفته‌اند : ارسال در لغت به معناى رها و آزاد و چون مجاز استعارى مقيّد است به ادّعاء اينكه مشبّه از جنس مشبّه‌به است ولى مجاز مرسل از اين قيد رها و آزاد مىباشد لاجرم به [ مرسل ] ناميده شده . برخى از ادباء گفته‌اند : وجه تسميه‌اش به مرسل اينستكه از تقييد به علاقه خاصى مرسل و رها مىباشد بخلاف مجاز استعارى كه مقيّد به خصوص علاقه مشابهت است . قوله : ان كانت العلاقة المصحّحة : كلمه [ مصحّحة ] به صيغه اسم فاعل يعنى مصحّح استعمال لفظ در غير موضوع له . قوله : غير المشابهة : همچون علاقه سببيّت و مسببيّت ، حال