سيد محمد جواد ذهنى تهرانى

309

توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)

نباشد و آن خود بر دو قسم است : 1 - قريبه واضحه . 2 - قريبه خفيّه . قريبه واضحه آنست كه انتقال از كنايه بمطلوب به سهولت و آسانى صورت گيرد همچون قول اهل لسان در مقا كنايه از طول قامت : فلان طويل نجاده ( حمايل شمشير فلانى طولانى است ) يا فلان طويل النّجاد ( فلانى طويل النجاد است ) . مثال اوّلى يعنى ( طويل نجاده ) ساذج بوده يعنى هيچ شائبه‌اى از تصريح معناى مقصود يعنى مكنى عنه در آن نمىباشد ولى در مثال دوّم يعنى ( طويل النجاد ) نوعى از تصريح به مقصود مىباشد زيرا صفت يعنى ( طويل ) مشتمل بر ضميرى است كه بموصوف برمىگردد چه آنكه صفت به اسم مرفوعى كه مسنداليه آن باشد نياز دارد و بدين ترتيب بر نوعى از تصريح به ثبوت طول براى موصوف مشتمل است . و دليل بر اينكه صفت متضمن ضمير است اين‌كه مثال دوّم را به ملاحظه حالات موصوف از حيث افراد و تثنيه و جمع ، تذكير و تأنيث به اين نحو مىآورند : هند طويلة النجاد ، الزيدان طويلا النّجاد ، الزيدون طوّال النجاد . و چنانچه ملاحظه مىشود صفت در مثال اوّل مفرد مؤنّث و در مثال دوّم تثنيه مذكر و در مثال سوّم جمع مذكر آمده همانطورى كه موصوف در اين امثله چنين مىباشد و جهت اين معنا آنست كه در امثله سه‌گانه مذكر صفت را به ضميرى اسناد داده‌ايم كه بموصوف برمىگردد و پرواضح است كه