سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
279
توضيح المباني في شرح مختصر المعاني (فارسى)
آنچه مرضى و پسنديده و انتخاب شده است از مردم در عزّت و جود همچون شتر نجيب و انتخاب شدهاى است كه در بسيارى از شتران نميتوانى آن را بيابى . شرح فارسى : توضيح قوله : فى شرائط حسن الاستعارة : در حسن استعاره دو شرط معتبر است : 1 - آنكه جهاتى كه باعث و موجب حسن تشبيه است رعايت شوند . 2 - از تشبيه در لفظ اثرى نباشد . قوله : التّحقيقيّة : استعاره تحقيقيّه ضدّ تخييليّه بوده و آن عبارتست از استعارهاى كه معنايش يا حسّا و يا عقلا متحقّق باشد . قوله : و التّمثيل على سبيل الاستعارة : قبلا گفته شد تمثيل عبارتست از لفظى كه از معناى مركّبى به كلمهاى كه به معناى آن تشبيه شده نقل پيدا كرده باشد . قوله : و نحو ذلك : مثل اينكه وجه شبه مبتذل نباشد . قوله : لانّ ذلك يبطل الغرض : مشاراليه [ ذلك ] شم رائحه تشبيه مىباشد . قوله : انسان ابخر : ابخر به كسى گويند كه دهانش متعفّن باشد چنانچه شير هميشه دهانش بدبو است . قوله : رأيت ابلا مأة لا تجد فيها راحلة : كلمه [ مائه ] صفت است براى [ ابلا ] و جمله بعد صفت است براى مأه بنابراين معناى عبارت چنين است :